، « وَالَمجْنُونِ » ؛ و ديوانه ، « وَ الْمُسَافِرِ » ؛ و كسى كه سفر كرده باشد ، « وَ الْعَبْدِ » ؛ و بنده ، « وَ الْمَرْأَةِ » ؛ و زن ، « وَ الْمَرِيضِ » ؛ و بيمار ، « وَ الْأَعْمَى » ؛ و كور ، « وَ مَنْ كَانَ عَلَى رَأْسِ فَرْسَخَيْنِ » « 1 » ؛ و كسى كه بوده باشد بر سر دو فرسخ ، يعنى از موضعى كه نماز جمعه در آن مىگزارند .
و در « كافى » و « تهذيب » به اسناد صحيح روايت كردهاند از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام « 2 » كه فرمود : « إِنَّ اللَّهَ فَرَضَ » ؛ به درستى كه خداى عز و جل فرض گردانيد ، « فِي كُلِّ سَبْعَةِ أَيَّامٍ » ؛ در هر هفت روز ، « خَمْساً وَ ثَلَاثِينَ صَلَاةً » ؛ سى و پنج نماز را ، « مِنْهَا صَلَاةٌ » ؛ از آن جمله نمازى است ، « وَاجِبَةٌ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ أَنْ يَشْهَدَهَا » ؛ واجب است بر هر مسلمانى كه حاضر شود آن را ، « إِلَّا خَمْسَةً » ؛ مگر پنج كس ، « الْمَرِيضَ وَ الْمَمْلُوكَ وَ الْمُسَافِرَ وَ الْمَرْأَةَ وَ الصَّبِيَّ » « 3 » ؛ بيمار و بنده و مسافر و زن و كودك . و در كتاب « منلايحضرهالفقيه » به اسناد صحيح روايت كرده كه از حضرت امام محمّد باقر عليه السلام پرسيدند : « عَلَى مَنْ تَجِبُ الْجُمُعَةُ ؟ » ؛ بر كه واجب است نماز جمعه ؟ « قَالَ : عَلَى سَبْعَةِ نَفَرٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ » ؛ فرمود : بر هفت كس از مسلمانان ، « وَ لَاجُمُعَةَ لِأَقَلَّ مِنْ خَمْسَةٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ أَحَدُهُمُ الْإِمَامُ » ؛ و نماز جمعه نيست كمتر از پنج كس را « 4 » كه يكى از ايشان پيش نماز باشد ، يعنى تا پنج كس نباشد جايز نيست ، و تا هفت نباشد واجب نيست ، « فَإِنْ اجْتَمَعَ سَبْعَةٌ » ؛ پس اگر مجتمع شدند هفت كس « 5 » ، « وَ لَمْ
هامش
( 1 ) . كافى ، ج 3 ، ص 419 ، ح 6 ؛ منلايحضرهالفقيه ، ج 1 ، ص 409 ، ح 1219 ؛ تهذيب ، ج 3 ، ص 21 ، ح 77 ؛ وسائلالشيعه ، ج 7 ، ص 295 ، ح 9382 .
( 2 ) . نسخهء « م » : « صلوات اللّه عليه » .
( 3 ) . كافى ، ج 3 ، ص 418 ، ح 1 ؛ تهذيب ، ج 3 ، ص 19 ، ح 69 ؛ وسائلالشيعه ، ج 7 ، ص 299 ، ح 9395 .
( 4 ) . در نسخهء « ق » و « م » ، « مگر از پنج كس را » آمده و تصحيح از نسخهء « ى » و « گ » صورت گرفت .
( 5 ) . نسخهء « م » : « اگر هفت كس مجتمع شوند » .