ترجمهء تفسير طبرى [ دكتر مهدى محقّق ]
ابو جعفر محمّد بن جرير طبرى از دانشمندان بزرگ اسلامى به شمار مىرود . او در سال 224 ق در آمل از نواحى طبرستان تولّد يافت و پس از آنكه جهانى را به نور دانش و معرفت خود درخشان ساخت ، در 310 ق ديده از اين جهان بربست .
در مدت زندگى همّتش را به فراگرفتن علوم متداول عصر خود مانند منطق ، حساب ، جبر و مقابله ، طب ، قرائت ، حديث و فقه مصروف ساخت و در هر فنى همچون مرد ذىفن گرديد و به اندازهاى در عالم علم و معرفت فرورفته بود كه از منافسات و تعصبهاى مذهبى خود را رها ساخته و با ديدهء گشادهترى به اين امور مىنگريست . مثلا در عين حال كه به ذكر فضايل على بن ابى طالب عليه السّلام مىپرداخت و طرق حديث غدير خم را روشن مىساخت ، از ذكر محامد شيخين يعنى ابو بكر و عمر خوددارى نمىكرد 1 و گاهى هم تعادل اين دو كفه را از دست مىداد به طورى كه مورد ستم و نكوهش يكى از فريقين قرار مىگرفت و نبايد فراموش كرد كه با تشيّع توجّه بيشترى داشته و بيش از همه ، حنبليان با او دشمن بودند و او را آزار مىدادند . آثار و تأليفات فراوان و گرانبهايى از او بازمانده كه يادآورى و باز نمودن هريك موجب درازى سخن مىگردد و از ميان آثار او مهمتر از همه ، تاريخ كبير و تفسير كبير اوست كه بيش از همه مورد توجّه و عنايت فارسىزبانان قرار گرفته است . تاريخ او را كه مسمّى به تاريخ الرسل و الملوك است ، ابو على بلعمى وزير منصور بن نوح سامانى به زبان فارسى ترجمه كرده و تفسير او