اين تفسير كه در عصر دولت سامانيان و هنگام سلطنت منصور بن نوح ، در نيمهء دوّم قرن چهارم هجرى بوسيلهء علما و فقهاى ماوراء النّهر از تازى به فارسى برگردانيده شده است ، مىتواند بهترين سرمايه و گرانمايهترين گنجينه باشد براى حفظ و گسترش زبان فارسى ؛ و همچون شاهنامهء فردوسى ، هداية المتعلّمين اجوينى ، التّفهيم ابو ريحان ، دانشنامهء علائى ، حدود العالم ، تاريخ سيستان و مجمل التواريخ اين زبان را از گزند حوادث و آفاتى كه ناگزير در اعصار گوناگون پيدا مىشود ، حفظ و حراست كند .
البتّه ترجمهها و تفاسير ديگرى به فارسى كهن وجود دارد كه برخى از آنها چاپ و منتشر شده ، ليكن بجز چند تفسير بقيّهء آنها ناقص و ناتماماند كه معلوم نيست بقيّهء اجزاء اين مصاحف در اثر هجوم قبائل و ايلغارها چه شده و در كجا مدفون گرديده است ؟
از تفاسير كامل : تفسير امام الثّقلين نسفى ( 462 - 518 ) را بايد نام برد كه علاوه بر داشتن مزيتهاى ترجمهء درست و دقيق از بهين كلام آسمانى ، داراى اين خصوصيّت نيز هست كه پا به پاى قرآن كريم با نثرى موزون و مسجّع ، به تمام محسنّات بديعى و هنرى آراسته شده و چون شعر همراه با وزن و قافيه است و تنها ترجمهء فارسى كهن است كه بسم اللّه را به ده گونه ترجمه كرده است .
ديگر ترجمه و قصّههاى قرآن يا خلاصهاى از تفسير سورآبادى از ابو بكر عتيق نيشابورى مىباشد كه چاپ آن انجام شده و كامل است .
يادنامه طبرى ( فارسى ) — صفحة 603
مساهمون: جمعى از نويسندگان
ص٦٠٣