هنگامى كه وارد محمّديه شده بود ، كسان بر راهها گماشته بود و ياران خويش را فرستاده بود و خدا وى را بر محمد بن جعفر ظفر داده بود كه اسير شده بود بىپيمان و قرار .
كسانى كه از علويان بار دوّم پس از اسارت محمد بن جعفر به رى رفته بودند ، احمد ابن عيسى بن على بن حسين صغير بن على بن حسين بن ابى طالب بود با ادريس بن عبد اللّه بن موسى بن عبد اللّه بن حسن بن على بن ابيطالب و همين ادريس بود كه به وقت رفتن حجگزاران قيام كرده بود » . . .
( ج 14 ص 6180 )
حسن بن زيد پس از استيلا بر رويان و چالوس و رى جمعى از دعاة علوى را به عنوان دعوت به اطراف طبرستان و ديلم فرستاد و مردم گروه گروه به او پيوستند . حسن بن زيد در مدت سه سال تمام طبرستان و قسمت مهمّ ديلم و رى را به تصرف خويش درآورد . در تاريخ طبرى آمده است :
« در اين سه سال پسر جستان فرمانرواى ديلم با احمد بن عيسى علوى و حسن بن احمد كوكبى به رى هجوم بردند و كشتار كردند و اسير گرفتند . وقتى آهنگ رى كردند عبد اللّه بن عزيز عامل آنجا بود كه بگريخت . مردم رى بر دو هزار هزار درم با آنها صلح كردند كه بدادند و پسر جستان از رى برفت . ابن عزيز سوى آنجا بازگشت و احمد بن عيسى را اسير گرفت و وى را به نيشابور فرستاد » .
( ج 14 ص 6262 )
در اينحال قارن عاصى شد و حسن بن زيد به دفع او قيام كرد و در 254 تصميم گرفت گرگان و خراسان را نيز مسخر سازد . ولى معتّز خليفه عباسى دو تن از سرداران ترك خود را با سپاهى فراوان به طبرستان فرستاد . آنها رى و قزوين و سارى و آمل را گرفتند . تا سال 271 رافع بن هرثمه در خراسان مدعى عمروليث بود و در اين سال مغلوب عمرو شد و متوارى مىزيست ، تا سال 272 كه شنيد محمد بن زيد از حاكم رى كه تركى بود از دستنشاندگان بنى عباس شكست يافته ، موقع را مغتنم شمرد و به تحريك اسپهبد رستم بن قارن به گرگان حمله برد . در اين تاريخ از مردم ديلم كمك گرفت و رافع بن هرثمه را از طبرستان بيرون كرد ، ولى به علت تعداد زياد دشمنان كه به رافع ملحق شده بودند حريف او نشد ، تا وقتى كه رافع چند بار از لشكريان خليفه در رى و از سپاهيان
يادنامه طبرى ( فارسى ) — صفحة 522
مساهمون: جمعى از نويسندگان
ص٥٢٢