مدخل
ابو جعفر محمد بن جرير طبرى ، امام المورخين ، يكى از چهرههاى درخشان تمدن و معارف اسلامى است كه به حق نامش در جهان تاريخ و تاريخنگارى جاودانه مانده و اثر گرانبهاى وى به نام اخبار الرسل و الملوك ، روشنگر فصلهايى از زندگى گذشته انسان و سرمشق بسيارى از مورخان در قرنهاى متمادى بوده است .
طبرى ريشه در طبرستان و رى دارد ، اما در بغداد نشو و نما يافته است . در اين شهر تاريخى ، پيش از وى ، زمينههايى فراهم بوده است كه او و صدها پژوهشگر نكتهياب و تلاشگر ديگر را ، در بسيارى رشتههاى علمى ، پرورش داده است . شناخت اين توانمندى فرهنگى در امر تاريخنگارى ، نخستين باب اين گفتار است .
بديهى است كه حيات علمى طبرى خود نيز ويژگيهايى دارد و وى به عنوان يك انسان مسلمان و ايرانى در بطن فرهنگ جديد و جهانگستر اسلامى با داشتن خصيصههاى قومى و خاندانى و شخصى در موقعيتيابيهاى اجتماعى و آموزشى ، بالندگى و توانمندى يافته است . آشنايى به تحصيلات و تأليفات گرانبها و ماندگار او كه « برآمد فرهنگى » هويت شخصى طبرى و برخورد آن با كانونهاى علمى رو به گسترش زمان او است باب دوم اين بررسى را تشكيل مىدهد .
ابو جعفر ، در مجموعه فرهنگى عالم اسلام ، بسان اكثر برآمدگان آن فرهنگ