آورده است :
« براى تأليف سفينةالبحار دو بار كتاب بحارالأنوار را از اوّل تا آخر مطالعه كردم : يك بار به مدت هفت سال ، شب و روز غرق مطالعه دقيق آن بودم . بار دوم فهرست مطالب و مضامين احاديث را با حروف تهجّى در فيش يادداشت نمودم و هر موضوعى را در حرف خود جاى داده و آن فيشها و اوراق را در سفرها با خودم مىبردم و مرتب و منظّم مىكردم . « 1 » در مقامى به نقل از يكى از شاگردان مرحوم آيتالله العظمى خويى آمده است كه :
از وى سؤال شد : اگر روزى شما را محصور كنند و اجازه دهند از كتابخانهات فقط يك كتاب را براى مطالعه برگزينيد ، چه مىكنيد ؟ گفتند : سفينةالبحار را برمىگزينم . « 2 » پژوهشگرى سختكوش گفته است :
كه من هماره در سفرها دو كتاب همراه دارم سفينةالبحار و . . . . « 3 » چنانكه پيشتر آورديم ، محدث قمى موضوعات پراكنده در بحارالأنوار را در ذيل عناوين مشخص آورده و موارد آنها را بدقت نشان داده است . وى موضوعات را براساس حروف الفبا تنظيم كرده ، و غالباً واژهها را به دقت توضيح داده است ، محدث جليلالقدر افزون بر عرضهء آگاهىهاى موجود در بحارالأنوار ، در تبيين واژهها از آگاهىهاى گستردهء خود و برگرفته از منابع ديگر نيز بهره جسته است . بدين سان ، سفينةالبحار گزينشى هوشمندانه و فهرستى است دقيق با افزونىهايى بس سودمند و ارجمند .
ويژگىها و كفايتهاى اين اثر ارجمند فراتر از آن چيزهايى است كه آورديم ، و به برخى ديگر نيز در ضمن بحث اشاره خواهيم كرد .
هامش
( 1 ) . حاج شيخ عباس قمى مرد تقوا و فضيلت ، ص 82 .
( 2 ) . سفينة البحار ، تحقيق بنياد پژوهشهاى اسلامى ، مشهد ، ج 1 ، مقدمه ، ص 33 .
( 3 ) . همان .