روحپرور . بحارالأنوار با همه گستردگى ، از همان روزهاى نگارش و سامانيابى ، در مجامع علمى شهرت يافت و عالمان و جستجوگران معارف اهل بيت عليهم السلام بدان روى آوردند و استنساخ كردند و بگستردند و آثارى درباره آن و بر اساس آن و براى سهلالوصول ساختن محتواى آن نگاشتند ؛ و بدين سان در هرچه بلندآوازهتر ساختن اين مجموعه سترگ كوشيدند .
عالم معتمد و محدث موثق ، حضرت حاج شيخ عباس قمى - رضوانالله عليه - از جملهء اين كوشندگان است و اثر گرانقدر وى با عنوان سفينةالبحار و مدينة الحكم والآثار از جملهء بهترين آثارى است كه دربارهء بحارالأنوار و در جهت برنمودن مطالب و موضوعات گونهگون پراكنده شده در صفحات بحارالأنوار سامان يافته است .
محدث قمى در ذيل موضوعات ، نمونهاى از احاديث يا مطالب آن موضوع را نيز گزارش كرده ، و به واقع نوعى تلخيص از آن كتاب ارجمند را به دست داده است .
مؤلف ارجمند سفينةالبحار بيست سال بر سر اين كتاب لحظات زندگى را سپرى كرده است ، روانشاد ملّا على واعظ خيابانى در ضمن شرح حال آن بزرگوار نوشته است :
« . . . مجلد دويم سفينةالبحار كه تازه از طبع درآمده بود هديّةً مرحمت فرمود و از تأليفات خود ، سفينه را بسيار وصف نمود كه : در عرض بيست سال تأليف كردهام و دخل به كتب ديگر ندارد . و الحق چنين است ، سفينه يك ذخيرهء نفيسهاى است براى اهل علم و محدثين ، مملو از جواهر ثمينه و يواقيت بهيّه ؛ جزاه الله تعالى خير جزاء المحسنين و حشره مع محمد وآله الطاهرين . . . » « 1 » محدث قمى براى فراهم آوردن اين اثر كارآمد ، دوبار بحارالأنوار را به دقت درنگريسته ، و عناوين و موضوعات آن را كاويده و براساس يادداشتهاى بسيار ، سفينه را سامان داده است ، آقاى دوانى در توضيح اين چگونگى به نقل از مؤلف چنين
هامش
( 1 ) . علماء معاصرين ، ص 183 .