محدث قمى ريشه بسيارى از كارهاى خرافى و بدعتگونهء زوار را در زيارتگاهها ، مانند برداشتن خاك براى تبرك از آن مكانهاى مقدس ، كه از سوى ائمه هيچگونه سفارشى درباره آن نشده و اصلى و ريشهاى در متون دينى ندارد ، در نادانى مردم مىداند كه با آگاه شدن مردم ، خود به خود اينگونه گرفتارىها بر طرف خواهد شد :
تمام اين حركات بىاصل و بىپايه و خلاف ادب و احترام ، بلكه در بعضى مواضع شبهه حرمت دارد و ليكن درد مزمن جهل را دوايى جز پرسش از عالم ، يا تنبيه و نهى عالم نيست و هر دو از ميان رفته « 1 » .
ب . تسامح در ادله سنن : از ديگر عوامل تحريف در روايات و گرايش به خرافه ، تسامح در ادله سنن است . شمارى گمان مىبرند چون مرثيهسرايى و نقل فضايل از مستحبات و در نزد شارع مقدس ، پسنديده است ، پس رواست هر مطلبى در قالب مرثيه و نقل فضايل ارائه گردد و هر خبر دروغ را كه در آن از مناقب و فضايل رسول خدا صلى الله عليه و آله و فاطمه و ائمه اطهار عليهم السلام سخن مىرود ، مىتوان در هر محفل و مجلسى گفت و يا بر منبع غيرموثق اعتماد كرد .
محدث قمى يادآور شده است شمارى براى اين كار خود ، به قاعده تسامح در ادله سنن تمسك مىجويند :
جملهاى از ذاكرين مصائب ، باك از اختراع وقايع مبكيه ندارند . بسا باشد كه اختراع سخنى كند و خود را مشمول حديث من ابكى فله الجنه مىداند و به طول زمان همان حرف دروغ شيوعى در تأليفات جديده پيدا كند و هرگاه محدث مطلع امين منع از آن اكاذيب نمايد ، نسبت به كتابى مطبوع يا به كلامى مسموع دهد ، يا تمسك به قاعده تسامح در ادله سنن ، و دستآويز نقلهاى ضعيف قرار دهد . . . مانند جمله وقايع
هامش
( 1 ) . هدية الزائرين ، ص 98 .