در مواردى هم كه تفاصيل صحيح جريانهاى مدفون و ناشناختهء تاريخ عبرت آموز اقوام و پيامبران و امّتها را بر مىشمارد ، در اين باره اين جهت بسيار تأكيد مىشود كه اين منقولات تاريخى وحيانى ، موضوع شناخت پيامبر و معاصران و مخالفان وى نبوده است :
تِلْكَ مِنْ أَنْباءِ الْغَيْبِ نُوحِيها إِلَيْكَ ما كُنْتَ تَعْلَمُها أَنْتَ وَ لا قَوْمُكَ مِنْ قَبْلِ هذا فَاصْبِرْ إِنَّ الْعاقِبَةَ لِلْمُتَّقِينَ .
« 1 »
به راستى آيا حقايق پنهان در قلب زمان و عصرهاى گذشته را مىتوان با قوهء حدس يا ذكاوت و فراست دريافت ؟ آيا پيامبر شاهد و حاضر آن وقايع بوده است ؟
يا كتابى داشته كه داستان زندگى پيشنيان در آن ثبت بوده است ؟ يا اينكه بايد اين سخنان را - به اعتراف گويندهاش - سخن غيب بدانيم ، نه حاصل تلاش و فكر او ؟
وَ كَذلِكَ نُصَرِّفُ الْآياتِ وَ لِيَقُولُوا دَرَسْتَ وَ لِنُبَيِّنَهُ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ
« 2 » البته نابخردان و بيماردلانى كه نمىخواهند خرد پسندانه زندگى كنند ، تفسيرهاى هوس آلود خويش را خواهند داشت :
وَ قالُوا أَساطِيرُ الْأَوَّلِينَ اكْتَتَبَها فَهِيَ تُمْلى عَلَيْهِ بُكْرَةً وَ أَصِيلًا . قُلْ أَنْزَلَهُ الَّذِي يَعْلَمُ السِّرَّ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ . . .
« 3 »
بَلْ جاءَهُمْ بِالْحَقِّ وَ أَكْثَرُهُمْ لِلْحَقِّ كارِهُونَ .
« 4 »
سيرهء راستين
آيا مىتوان اين فرض جارى در زندگى و عرف مردم را مقبول دانست كه حضرت محمّد صلّى اللّه عليه و إله و سلّم سخنان خود را به غيب و حيانى منسوب مىساخت تا موجب نفوذ
هامش
( 1 ) هود / 49 .
( 2 ) انعام / 105 .
( 3 ) فرقان / 5 - 6 .
( 4 ) مومنون / 70 .