شفاعت كند و در روز قيامت تنها كسانى شفاعت خواهند كرد كه از جانب خداوند مأذون باشند .
اما گروه معتزله كه معتقدند مرتكب گناه كبيره مخلّد در جهنّم است ، شمول شفاعت بر گنهكاران را انكار مىكنند و آيات شفاعت را به اين صورت تأويل و توجيه مىكنند كه شفاعت مربوط به اهل معصيت نيست ، بلكه مربوط به اهل طاعت است و نوعى ترفيع رتبه و افزايش ثواب بر آنان است . « 1 »
اين سخن معتزله دور افتادن از نص آيات و روايات است و انكار چيزى است كه آيات و روايات آشكارا بر آن دلالت دارد البته اين نوع اجتهاد در مقابل نص از گروه معتزله بعيد نيست .
در اينجا به همين اشاره بسنده مىكنيم و وارد بحثهاى كلامى نمىشويم و موضوع شفاعت را از ديدگاه قرآن كريم دنبال مىكنيم .
در قرآن كريم لفظ شفاعت و مشتقات آن سى و يك بار آمده كه جز يك مورد در همهء آنها شفاعت به معناى مصطلح آن مىباشد و آن لفظ شفع است كه در سوره فجر آيه 3 به معناى جفت در مقابل فرد آمده است .
در اينجا جهت آگاهى خوانندگان محترم از ديدگاه قرآن دربارهء شفاعت ، آيات مربوط به شفاعت را به چند گروه تقسيم مىكنيم و نمونههائى از آن را مىآوريم بديهى است كه نظر نهائى قرآن دربارهء شفاعت هنگامى روشن مىشود كه مجموع آيات را در نظر بگيريم و بعضى از آن را به وسيله بعضى ديگر معنا كنيم تا با جمعبندى آيات وارده به ديدگاه قرآن پىببريم . اكنون مىگوئيم آيات مربوط به شفاعت به چند گروه تقسيم مىشود :
1 - آياتى كه شفاعت در روز قيامت را بهطور مطلق نفى مىكند مانند :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِمَّا رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ يَوْمٌ لا بَيْعٌ فِيهِ وَ لا
هامش
( 1 ) - رجوع شود به قاضى عبد الجبار ، شرح الاصول الخامسة ، ص 689 .