ترقيق - تفخيم - تغليظ
ترقيق - يعنى ضعيف و نازك ادا كردن حروف و در اينحال زبان ميل به پائين مىكند مانند حروف منفتحة و مستفلة تفخيم - به معناى درشت گفتن و فربه نمودن حروف و بر خلاف ترقيق است و در اين حال زبان به طرف كام بالا متمايل مىشود مانند حروف مطبقة و مستعلية و مفخّمة تغليظ - عبارتست از تفخيم و غليظ ادا كردن حروف و تفاوتيكه تفخيم با تغليظ دارد آنست كه اصطلاحا ، تفخيم بيشتر در حرف « راء » و تغليظ در حرف « لام » به كار ميرود مانند تغليظ لام جلالهء « اللّه » .
احكام الف
الف طبيعة از ترقيق و تفخيم مبرّى است زيرا از حروف جوفى يا هوائى است و قائم به غير مىباشد و تكيه گاهى نداشته مجرد صوت است و ترقيق و تفخيم آن ، بتبعيت حروف مستفلة و مستعلية بشرح زير انجام ميگيرد :
ترقيق الف - هر گاه الف بعد از يكى از حروف مستفلة واقع شود ترقيق ميگردد زيرا مطابق اصول علم صوت شناسى ( فنتيك ) دو صوتيكه بدنبال هم قرار گيرند يكى از آنها بر ديگرى نفوذ كرده ارزش صوت مجاور را تغيير ميدهد و مراد از ترقيق الف ، اشباع ننمودن فتحهء ما قبل آنست مانند :
ساءَ
-
مالِكِ
-
إِيَّاكَ .
تفخيم الف - چنانچه الف بعد از يكى از حروف مستعلية يا مفخّمة قرار گيرد بدليل فوق الذكر تفخيم مىشود و مراد از تفخيم الف ، اشباع فتحهء ما قبل آنست مانند :
الْخالِصُ
-
صالِحُ
-
ضامِرٍ
-
فَطالَ
-
ظاهِرَ
-
التَّغابُنِ
-
قالَ
-
أَرادَ
-
نَذِيراً