نقل در سند - شيعه اماميه مىباشند . « 1 »
در آغاز اين تفسير ، ابو يعقوب و ابو الحسن حاضر شدن خود را در محضر امام عسكرى عليه السلام بيان مىكنند كه به علت مشكلات آن زمان و ترس از جان و مال متوارى و به آن امام عليه السلام پناهنده شدهاند :
فخرجنا باهلينا الى حضرة الامام ابى محمد الحسن بن على بن محمد ابى القائم . . . ؛ « 2 » ما با خانوادهء خود به محضر امام حسن عسكرى ، پدر حضرت قائم عليهما السلام رسيديم . . . .
پس از آن در مدت هفت سال ( از 254 تا 260 ق ) در محضر آن امام تلمّذ نمودهاند .
تفسير مزبور يك مقدمه دارد كه مباحث « فضل القرآن » ، « فضل العالم بتأويل القرآن » ، « آداب قرائة القرآن » ، « حديث سدّ الابواب » « 3 » و رواياتى دربارهء آغاز امور با « بسم اللّه الرحمن الرحيم » در آن مطرح شده است .
تفسير امام حسن عسكرى عليه السلام تفسيرى روايى است و 379 روايت دارد كه از سورهء حمد آغاز و تا آيه 283 سوره بقره ادامه دارد . آخرين آيه آن
وَ لا تَكْتُمُوا الشَّهادَةَ وَ مَنْ يَكْتُمْها فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ . . .
« 4 » يعنى كافر قلبه « 5 » مىباشد .
اعتبار اين تفسير
معتبر بودن يا نبودن اين تفسير ، از قرن چهارم مورد بحث و دقت نظر بوده است . در كتب معروف رجالى مانند رجال ، و فهرست شيخ طوسى و نيز رجال كشى و نجاشى سخنى از اين تفسير و راويانش به ميان نيامده ؛ ولى نخستين كسى كه اين تفسير را جعلى اعلام كرد و راويان آن را مجهول و ضعيف دانست ، ابن الغضائرى است . پس
هامش
( 1 ) . تفسير امام حسن عسكرى عليه السلام ، مقدمه ، ص 21
( 2 ) . همان
( 3 ) . منظور حديثى است كه مضمون آن چنين است : « سدّ الابواب عن المسجد دون باب على عليه السلام ؛ تمام دربهايى كه به مسجد پيامبر صلّى اللّه عليه و آله گشوده مىشد به دستور پيامبر بسته شد جز درب على بن ابى طالب عليه السلام » ر . ك : تفسير امام حسن عسكرى عليه السلام ، ص 27 .
( 4 ) . بقره ، 283
( 5 ) . تفسير امام حسن عسكرى عليه السلام ، ص 529