از ايشان عدهء زيادى آن را تضعيف كردند . در مقابل به افرادى از جمله برخى اخباريان بر مىخوريم كه در كتب خود از اين تفسير نقل كرده يا با صراحت آن را معتبر معرفى كردهاند . در اينجا مناسب است به دو گروه مخالف و موافق اشاره شود :
مخالفان : ابن غضائرى ( قرن 4 ) نخستين كسى است كه از اين تفسير بد گويى كرده . ايشان راويان آن را مجهول دانسته و مىگويد : تفسير امام عسكرى عليه السلام جعلى و ساختگى است . « 1 » حاج ميرزا ابو الحسن شعرانى كه بر مجمع البيان مرحوم طبرسى حاشيه دارد ، در پايان تفسير مىفرمايد :
لم ينقل المصنف عن التفسير المنسوب الى العسكرى عليه السلام و قال العلّامة الحلى فى محمد بن قاسم الاستر آبادى انّه موضوع ؛ « 2 » مصنف ( طبرسى ) از تفسير منسوب به امام حسن عسكرى عليه السلام نقل ننموده است و علّامه حلى رحمه اللّه دربارهء محمد بن قاسم استر آبادى ( راوى قبل از ابو يعقوب و ابو الحسن ) گفته است :
اين تفسير ساختگى است .
از مخالفان ديگر اين تفسير ، علامه محمد جواد بلاغى است كه ضمن جعلى خواندن كتاب و تضعيف راويان سند مىنويسد : در برخى عبارتهاى كتاب تناقض و اضطراب كاملا هويداست و دفاع از آن ممكن نيست . « 3 »
علامه محمد تقى تسترى در كتاب ارزشمند خود ، قاموس الرجال ، پس از نقل ابن غضائرى در تضعيف اين تفسير مىنويسد : تفسيرى كه از ابو يعقوب و ابو الحسن على سيار روايت شده ، قابل اعتماد نيست و ما ساختگى بودن آن را در كتاب ديگر ثابت كردهايم . « 4 » ايشان به طور مفصل در كتاب اخبار دخيله اين تفسير را بررسى كرده
هامش
( 1 ) . ر . ك : حاج آقا بزرگ تهرانى ، الذريعه ، ج 4 ، ص 292 ؛ قهبايى ، مجمع الرجال ، ج 6 ، ص 25 .
( 2 ) . آخرين قسمت مجمع البيان ، حواشى مرحوم شعرانى
( 3 ) . ر . ك : مجله نور علم ، دورهء دوم ، سال 1406 ، ش 1 ، ص 145 ( رضا استادى ، تفسير امام حسن عسكرى عليه السلام ) .
( 4 ) . محمد تقى تسترى ، قاموس الرجال ، ج 7 ، ص 558 . منظور از كتاب ديگر ، اخبار دخيله مىباشد .