چنان كه پيش از اين ياد شد مىتوان از فهرست قنواتى و يحيى مهدوى استمداد جست ؛ ولى مناسب است كه از ارجوزهء ابن سينا در طبّ ياد كرد كه أو در آن از ذوق شعرى خود كمك گرفته و مسائل پزشكى را براي سهولت يادگيرى متعلّمان و دانشجويان به سلك نظم در آورده است .
ابن سينا براي آنكه نشاطى براي دانشجويان پزشكى به وجود آورد و حفظ مطالب آن را بر آنان آسان گرداند ، همهء أبواب پزشكى را به نظم در آورد . اين منظومه كه مشتمل بر 1326 بيت است در بحر رجز سروده شده و از همين جهت به نام الارجوزة في الطّبّ خوانده شده است . اين كتاب كه ابن رشد اندلسى آن را با عبارت : « الميسّر للحفظ و المنشّط للنّفس » توصيف مىكند مورد توجّه دانشمندان شرق و غرب قرار گرفت ؛ چنان كه ترجمهء لاتينى آن شش بار طي سالهاى 1522 تا 1649 در شهرهاى مهم اروپا و متن عربى در سال 1829 در كلكته و در سال 1845 در لكنهو چاپ و منتشر گرديد . بهترين چاپ ارجوزه چاپى است كه در آن متن عربى همراه با ترجمهء لاتين قرن سيزدهم و ترجمهء فرانسه در سال 1956 در پاريس چاپ شده است . اين چاپ به كوشش مركز ملّى تحقيقات عالى فرانسه
C . N . R . S
و حكومت الجزاير منتشر گرديده است . ابن سينا در تعريف و تقسيم طبّ ، كتاب خود را چنين آغاز مىكند :
الطّبّ حفظ صحّة برء مرض * من سبب في بدن عنه عرض
قسمته الأولى لعلم و عمل * و العلم في ثلاثة قد اكتمل
( پزشكى عبارتست از نگهدارى تندرستى و بهبود بخشيدن بيمارى كه از سبب و عرضى بر بدن وارد آمده . تقسيم آغازين آن به علمي و عملى برمىگردد و علم آن در سه بخش كامل مىشود . )
او در اين ارجوزه مانند ساير كتابهاى پزشكى اسلامى پس از تقسيم پزشكى به نظرى و عملى به ذكر طبيعيّات ، يعنى اركان و مزاجها و اخلاط و اعضا و قوى و أرواح و افعال مىپردازد و از عناصر ضرورى براي حفظ تندرستى يعنى هوا و خوردنىها و نوشيدنىها