رسيد ، و كتابى كه وى بنام « گنجينة الاسرار » در مصيبت حضرت سيد الشهداء ( ع ) در سنه 1305 تأليف كرده بدين كوچكى نه چنان قلوب اهل علم و عرفان و رجال و بزرگان را به خود جذب كرده كه محتاج بيان باشد ، چنانكه هم اشعار ديگرى دارد ، و نيز كتاب « مخزن الدرر » را در سنه 1285 در شعراى چهارمحل تأليف كرده كه وحيد دستگردى شطرى از آن را در « مجلهء ارمغان » نقل نموده ، و آقاى شيخ مرتضى تبيان سامانى در كتاب « تاريخ چهارمحال و بختيارى : 149 » فرمايد : اين نسخه در حدود سى سال قبل از وفات او تنظيم شده و اينك در نزد سرهنگ اوژند مىباشد ، انتهى .
و آخر در دو ساعتى شب سهشنبه دوازدهم ماه شوال المكرم سنه 1322 هزار و سيصد و بيست و دو - مطابق 28 قوس ماه برجى - در سامان وفات كرده و در قبرستان وادى السلام نجف نزديك مزار منسوب بهود و صالح ( ع ) دفن شده ، چنانكه اين فقير خود با تاريخ وفات و تولد از فرزندش مرحوم ميرزا عبد اللّه محيط كه در ( 1355 ) بيايد شنيدم ؛ گرچه مصرع مادهء تاريخى كه خود برايش گفته بود با سال وفات وفق نمىدهد و آن اين است :
گفتا به جنان آمد تاج الشعراء عمان
1323
و شايد در مصرع جلو اشاره به اخراج يك عدد نموده باشد .
و مرحوم عمان - چنان كه در « مجموعهء ميرزا على محمد اژهاى ( 1266 ) نوشته - برادرى كوچكتر از خود داشته كه نيز مردى شاعر و متخلص به قلزم بوده ، چنانكه عمش كه فرزند قطره و برادر جيحون بوده تخلص دريا مىنموده .
و چون اينك كه اين سطور را مىنويسيم دههء اول محرم سنه 1364 و صدسال از تولد او مىگذرد محض دخول در اصحاب مصيبت و تقرب به حضرت احديت اين چند شعر از « گنجينهء » او اينجا نوشته مىشود « 1 » .
هامش
( 1 ) اتفاقا زمان استنساخ و طبع اين اوراق نيز در دهه سوم محرم الحرام 1396 است .
و مخفى نماند كه نام عمان سامانى در « فرهنگ سخنوران » مطلقا نيامده ، و اين جاى تعجب است ، همچنانكه از پدرش نيز نامى نبرده لكن جدش قطره در آنجا مذكور است . -