تحصيل رسيد ، پس در نزد علما و فقهاء عصر خود مانند شيخ محمد حسين كاظمينى و ملا لطف اللّه لاريجانى و غير آنها درس خواند تا در فن خطابت گوى سبقت از أقران خود ربود ، و بزرگترين خطيب در نجف اشرف گرديد ، و اهل بغداد او را دعوت كردند و وى آنها را اجابت و در سنه 1308 بدان صوب نهضت نمود ، و مدت هفت سال در آنجا ماند . پس علماء نجف تقاضاى برگشتن او را نموده و وى در سنه 1315 بدان شهر مقدس بازگشت ، و در آنجا بود تا در شب جمعه 29 ماه ربيع المولود سنه 1342 هزار و سيصد و چهل دو كه آخر ماه و مطابق 16 ميزان ماه برجى بوده وفات كرد .
* ( 935 - تولد شيخ محمد عبده مصرى ) *
شيخ محمد چنانكه در « معجم المطبوعات : 1677 » نوشته ، فرزند عبده بن حسن خير اللّه ، و خود از اجله علماء اهل سنت در مصر و يكى از افاضل اشخاصى است كه در اين مائه ( چهاردهم ) بفكر اصلاح عالم اسلام افتاد ، و مختصرى از احوال او در جزء 10 سال 13 « مجلهء الهلال » نوشته ، و از آن چنين برآيد كه :
وى در اين سال « 1 » از پدر و مادرى كه هر دو فقير بودهاند متولد شد ، و در قريهء كوچك
هامش
( 1 ) چون در تاريخ ولادت شيخ محمد عبده اختلافى به نظر رسيده لذا بتوضيح ذيل مبادرت مىشود :
محمد على بك منياوى در كتاب « الشذرات السنيه : 225 ط مصر 1332 » گويد كه شيخ در محله نصر مديريت بحيرهء مصر در سنه 1258 متولد شده . مؤلف « معجم المطبوعات : 1677 » نيز باستناد مآخذى گويد كه وى بسال 1258 در قريه محلهء نصر ديار مصريه به دنيا آمده ، لكن محمد عبد المنعم خفاجى در آغاز ج 2 « الازهر فى الف عام : 3 » و زركلى در « الاعلام 7 : 131 » ولادت او را بسال 1266 دانستهاند ، و عمر رضا كحاله در « معجم المؤلفين 10 : 272 » گويد كه شيخ محمد عبده در شنيرا از قراى غربى مصر در اواخر سال 1266 متولد شده و در محله نصر بحيره نشو و نما يافته است ، انتهى .
مثل اينكه 1266 مختار متأخرين و به نظر صحيحتر مىآيد ، و اللّه العالم . م .