وى فرزند مرحوم حكيم قاآنى شيرازى است ( 1222 ج 3 ش 319 ) .
ميرزا حسن از شعراء عصر خويش و از هنرهاى پدر بزرگوار بهرهور بوده و در شيراز متولد شده ، و پس از چندى از آنجا برآمده و در تهران در مدرسهء دار الفنون درآمد و آنجا بتعليم و تعلم حساب و هندسه و حكمت جديد پرداخت ، و در لغت فرانسه دانا شد ، و در سخنسرائى تخلص سامانى نهاد ، و او جوانى رشيق القد و لطيف الخد و نيك روى و خوشخوى با حفظى قوى و سليقهئى مستقيم بوده .
در مقدمهئى كه محمد جعفر محجوب بر « ديوان قاآنى » نوشته در ( ص بيست و هفت در پاورقى ) فرمايد كه : ميرزا محمد حسين ذكاء الملك فروغى فرموده : سامانى يكى از زيباترين جوانانى است كه در زندگى ديدهام و تمام شاگردان دار الفنون وى را بمناسبت زيبائى - خارقالعاده مامانى ! مىگفتند .
ولى افسوس كه اجل مهلتش نداد و سرانجام فداى همين جمال شد و زنان ثروتمند كه فريفته او شدند وى را مسموم نموده تا در اين سال « 2 » روى بعالم آخرت نهاد ، انتهى بتغيير يسير .
* ( 887 - وفات نيرى شاعر شيرازى ) *
وى مرحوم ميرزا طاهر بن قديم خان از ايلات فارس و ساكن محلهء لبآب شيراز و از شعراء فصاحت طراز آن شهر بوده و سالها در حيدرآباد دكن سكونت و هم در آنجا در اين سال وفات نموده ، و « ديوانى در اشعار » دارد « 3 » .
هامش
- از سال ( 1285 ) به اينجا منتقل نموديم ، لكن از نقل مطالب دانشمندان خوددارى كرديم چون كتاب مذكور مطبوع و منتشر و در دسترس همگان است ، هركس طالب باشد بدانجا رجوع فرمايد . م .
( 2 ) مقصود سال ( 1285 ) است كما لا يخفى . م .
( 3 ) براى اطلاع از منابع شرح حال نيرى رجوع شود به كتاب « فرهنگ سخنوران » . م .