لى سلوة ان شمس العلم ان افلت * بدت كواكب منها فى دجى الظلم
ان شئت تدرى متى هذا المصاب جرى * و قد تحقق هذا الحادث العمم
عام مضى قبل عام الحزن يظهر من * قولى ( له غرف ) تخلو من الالم
يعنى از عبارت ( له غرف ) كه 1315 مىشود كلمه ألم خالى مىشود كه 71 مىباشد و 1244 مىماند : 1244 - 71 - 1315 ، ليكن در اين وقت 1244 مىشود چنان كه مىبينى و ما 1245 مىخواهيم ، الا اينكه بگوئيم ناظم سال وفات را عام الحزن ناميده و مىگويد سالى كه پيش از عام الحزن يعنى سال وفات گذشته بوده ظاهر مىشود از ( له غرف ) كه ( الم ) از آن خالى بشود ، و چون آن 1244 مىشود پس سال وفات 1245 خواهد بود .
يا اينكه بگوئيم : ناظم هرچند شاگرد او بوده و سال وفات را تحقيقا مىدانسته ليكن براى تطبيق با مادهاى كه گفته آن را 1244 گرفته ، چنان كه نظير آن را از يكى از معاصرين ديدهايم ، و شايد مؤلف « روضات » هم بههمينجهت وفات را در حدود 1244 نوشته كه مىتوان اطلاق 1245 هم بر آن نمود ، اگرچه سابقا نوشتهايم كه در « روضات » مقصود از حدود گاهى عين سالى را خواسته و گاهى سالى پيش و پس آن را خواسته « 1 » . و در « مستدرك 3 : 383 » در ربيع الاول اين سال بدون تعيين روز آن نوشته .
و بههرحال ، ما ترديدى در وفات او در اين سال كه آن هم در اول شب يكشنبه بيست و سيم ماه ربيع الآخر ( چنان كه در پشت يكى از نسخ « عوائد » چاپى او نوشته ) بوده نداريم و آن هم مطابق ( . . . ) ميزان ماه برجى بوده .
و او فرزندان چندى داشته ، اشهر و اعظم آنها مرحوم حاجى ملا محمد كه در جلد دويم سال 1215 ( ش 222 ص 555 ) گذشت ، و ديگر حاج ميرزا نصير كه در 1219 ( ج 3 ش 270 ص 675 ) گذشت . سيم حاج ملا محمد جواد كه در « لباب الالقاب : 103 » فرمايد : عالمى فاضل تقى نقى ، و فقيهى فطين بوده ، و همى امر بمعروف و نهى از منكر مىنموده ، و در اقامت جماعت و امامت آن مواظبت داشته و مردمان در اقتداء به نماز وى و غيره وثوق داشتهاند ، و در سنه 1222 متولد شده و در سنه 1278 وفات كرده ، انتهى . و بنابراين مدت عمر او پنجاه
هامش
( 1 ) براى تكميل مطالب روضات رجوع بمجلد اول آن كتاب ( ص 233 - 241 ) طبع جديد اصفهان شود . م .