و هم نقل كرده كه : « صندوق خاتم روى قبر امير المؤمنين ( عليه السلام ) را از جانب آقا محمد خان او برده » ، انتهى . و در همين سفر است كه مرحوم نواب مبالغ خطيرى بعلما و طلاب نجف اشرف اعانت كرده است .
مؤلف « ريحانة الادب 3 : 409 » نيز شرحى مستفاد از « روضات » و « الذريعة 3 : 431 ذيل عنوان تفسير تحفة الخاقان نواب » نگاشته و در خاتمه گويد : و سال وفات نواب بدست نيامد ، انتهى .
صاحب « الكرام البررة : 188 - 189 » ترجمه احوال آن مرحوم را ذيل عنوان « الميرزا محمد باقر النواب الاصفهانى » آورده و به عالم حكيم و مصنف فاضل وصفش نموده و گويد :
وى ابتدا وزير سلطان جعفر خان زند بود ، و يدى طولى در علوم حكمت و ادب و غيرها داشت و منزلتى بزرگ در نزد فتحعلى شاه قاجار داشت ، و شاه از او خواهش كرد كه تفسيرى به زبان فارسى و اسلوبى نوين برايش تأليف كند و او « تحفة الخاقان » را نوشت ، و نيز « شرح نهج البلاغة » را باستدعاء آن شاه تأليف كرد ، و تأليفات جليله ديگرى نيز دارد ، و آن دو كتاب جليل دلالت بر زبردستى و وسعت اطلاع و كمال و مهارت و برترى او در همه فنون ، از فقه و اصول و معقول و منقول و كلام و تفسير و تاريخ و ادب دارد .
و بالاخره ، صاحب « كرام » وفات آن مرحوم را در طهران بسال 1240 ضبط نموده ، و لكن مأخذى براى آن ذكر نكرده ، و در « الذريعة » هم كه « تحفة الخاقان » و « شرح نهج البلاغة » را عنوان فرموده متعرض اين تاريخ نشده است .
آنچه از « رساله ميرزا محمد حسين » نواده دخترى آن مرحوم مستفاد مىشود اينست كه وى چهار سال ( يا كمتر يا بيشتر ) پس از فوت دامادش آقا محمد على ( متوفى ع 2 - 1245 ) درگذشته است « 1 » .
هامش
( 1 ) عين عبارت رساله چنين است : و اعلم انى عند موته « يعنى موت والده » كنت صغيرا قاريا للكتب الفارسية و ذا تسع سنين ام عشرة ، و بعد موته ( ره ) ثم موت جدى الامى ( ره ) - يعنى النواب المرحوم - بفاصلة اربعة سنين من فوات الوالد ( ره ) او أقل او أكثر ، الخ .