شد ، و در رجب 1241 چنانكه در جلد قاجاريه « ناسخ : 163 » نوشته از مشهد بيرون شده و در دامنه كوه اژدر كوه با تركمانها و اوزبيكها جنگ كرده و غالب آمد ، و در سنه 1242 بتدمير شاه محمود افغان بهرات رفت و برگشت ، و در اين مدتهاى حكومت خراسان ، سركشان آن سامان از بيم تيغ تيزش خواب و آرام نداشتند ، و آوازهء دليرى و دلاوريش بهر مرزوبوم پراكنده گرديد . و بالاخره در سنه 1243 حاكم كرمان شد ، و در سنه 1245 كه موكب فتحعلى شاه به طرف فارس حركت كرد ، وى بدان سرزمين باستقبال پدر رفت ، و در سنه 1246 بدون رضاء پدر با شفيع خان راورى در يزد جنگ كرد ، و از حكومت كرمان معزول شد ، و در سنه 1249 باز بكرمان رفت ، و در سنه 1250 بعد از فوت پدر با برادر أعيانى خود حسينعلى ميرزا همدست شده و بر محمد شاه ياغى گرديدند ، و هرچند خود او لياقت سلطنت داشت ؛ زيراكه در فرزندان بلاواسطهء فتحعلى شاه ، يكى دو تن بدلاورى و رشادت و كفايت او بهم رسيدهاند ، ليكن چون براى احترام فرمانفرما كه برادر بزرگتر بود هماره بدستور او رفتار مىكرد ، و او هم آن درايت و كفايت سلطنتى را نداشته ، يا براى پابست قوانين مذهبى بعضى كارها را نمىكرده ، بالاخره لشكر محمد شاه بفارس آمده ، و در أثر آن شجاع السلطنه در شيراز مغلوب و مأخوذ ، و در طهران مكحول گرديد ، و سالها با عالم نابينائى زندگى كرد ، و مدتها در تبريز ماند ، و در زمان ناصر الدّين شاه بطهران آمد ، و آخر در سنه هزار و دويست و هفتاد وفات كرد ؛ و در « مجمع » اين اشعار را از آورده :
درد تو در دل نهفتهايم و طبيبان * دردسر ما دهند كاين خفقان است
ساقى مىخانه داد جام شرابم * خانهاش آباد باد ، ساخت خرابم
مرحوم حسنعلى ميرزا بطورىكه در صفحه مذكوره جلد قاجاريه « ناسخ » نوشته ؛ شانزده نفر فرزند داشته ، كه هفت نفر آنها پسر بودهاند بدينترتيب :
اول : هلاكو ميرزا كه در 1271 بيايد . دويم : آباقا خان فروغ الدوله كه تخلص فروغى شاعر كه در 1213 بيايد بمناسبت نسبت بوى بوده كه هماره مداحى او را مىنموده .
سيم : شاهزاده ارغون ميرزا كه در شجاعت و شهامت ثانى و تالى پدر بوده و سالها حكومت شهرهاى مختلف و با دشمنان جنگ كرده ، و آخر در اواسط سنه 1248 در محاصره