تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى ) — صفحة 71

مساهمون:

ص٧١
در بيرون برابر قبر ميرزا رفيعا كه در اندرون تكيه است بفاصله كمى واقع شده و سنگى سياه با خط رقاع برآن افتاده ، و دخترش زوجه ملا مصطفى قمشه‌اى است كه در 115 بيايد .

* ( 36 - تولد فاضل خان راوى كروسى ) *

كروس ، از اعمال ولايت همدان ، و فاضل خان نامش محمد و لقبش فاضل و اصلا بطورىكه در « الذريعة 2 : 365 » نوشته از طايفه بايندرى تركمان بوده ، و پدرانش در حدود چهارصد در كروس سكونت داشته‌اند ، و فاضل خان خود از أعيان شعراء و اهل علم و ادب در عصر خويش بوده . شرح احوالش در « مجمع الفصحاء 2 : 141 » نوشته ، و از آن چنين برآيد كه وى در چهاردهم ماه ذى الحجة الحرام اين سال مطابق ( . . . ) عقرب ماه برجى در كروس متولد شده ، و همى در حجر تربيت پدر خويش بسر آورد تا وى در سنه 1214 وفات كرد ، و او پس از فوت پدر در وطن نمانده ، و ببلاد عراق و غيره هجرت كرده و تحصيل علوم و فضائل را وجههء خود ساخته تا در انواع علوم حظى وافر يافت . و بعد از آن بطهران رفت ، و بوسيلهء فتحعلى خان ملك‌الشعراء در دربار فتحعلى شاه راه بهم رسانيد و ملك‌الشعراء شطرى از فصاحت و بلاغت و حسن روايت او را گوشزد پادشاه نمود ، و او مورد اشفاق خاقانى شده و بروايت مدايح او اختصاص يافت ، و بيش از پيش در تحصيل قواعد عربيت كوشيد و بزرگ جارچيان دربار شاهى گرديد ، و بروايت اشعار ملك‌الشعراء سرافراز شد ، و بدين جهت تخلص راوى نمود ، و چون در آن اوقات جماعتى از شعراء بدربار فتحعلى شاه جمع شده بودند ، فرمان رفت تا تذكره‌اى در احوال آنها نوشته شود ، نخست احمد بيك اختر گرجى دست بدين كار زده و شطرى نوشت ليكن بپايان نرسانيده كه وفات كرد ، و بعد از آن برادر كهترش محمد باقر بيك نشاطى دنبال آن را گرفت و هم باتمام نياورده وفات كرد ، و شرح احوال اين دو نفر برادر ، در 1232 بيايد سپس بامر حضرت خاقان ، مرحوم فاضل خان صاحب عنوان شروع بدان نمود ، و تذكره‌اى بنام « انجمن خاقان » نظما و نثرا تأليف كرد كه مورد قبول شاهى قرار گرفت ، و ليكن چندان مشهور نشد ، و آن را « تذكره انجمن خاقان » نيز مىگويند و تاليف آن در سنه