از شيخ ابو عبد اللّه خفيف رحمة اللّه عليه :
نام ايشان محمد است و ( از ) ابناء ملوك بودند قطب وقت و مقتداى اهل طريقت بود و منصور حلاج را دريافتهاند و با ابو الحسن مالكى و ابو الحسن مزين دراج « 175 » ( رحمهما للّه ) صحبت داشتهاند و در علوم ظاهر و باطن كامل و شافعى مذهب بود و در تصوف تصانيف ايشان « 176 » بسيار است - وفات ايشان در سال ششصد و هفتاد و يك هجرى بود و قبر ايشان در شيراز است و مدت عمر شريف ايشان نود و پنج سال و بقولى يكصد و چهار سال است .
از شيخ رويم قدس اللّه سره :
كنيت ايشان ابو محمد و ابو بكر و ابو الحسن است و نام پدر ايشان احمد بن يزيد بن رويم است و اصل ايشان از بغداد بود ، عالم ، فقيه و بسيار بزرگ و علوم ظاهر و باطن را كسب نموده بودند و آن را پوشيده مىداشتند - خواجه عبد اللّه انصارى ( رح ) گفتهاند " اگرچه رويم ( رح ) را شاگرد جنيد ( رح ) مىگويند امّا او بهتر است از جنيد ، من موى وى را دوستتر مىدارم
هامش
( 175 ) اينجا سهو قلم واقع شده ابو الحسن مزين و دراج را يك جا نوشته است حالآنكه اين هر دو نامهاى مختلفاند ، يكى ابو الحسن بن محمد المزين كه نام وى على است و از مشايخ كبار بغداد بود و صحبت حضرت جنيد و حضرت سهل تسترى ( رحمهما اللّه ) را دريافته بود ، در سال 327 ه يا 328 ه درگذشته است ( نفحات الانس ص 161 ) و دار اشكوه گويد كه مزين دو بودهاند يكى مزين صغير و ديگر مزين كبير ، موصوف مزين صغير بودند ، مزار ايشان در مكه معظمه است ( سفينة الاولياء ص 189 ) - ديگر ابو الحسن دراج ( رح ) است ، مولد ايشان بغداد است و از خادمان ابراهيم خواص ( رح ) بوده ، وفات ايشان در حالت سماع در سال 320 هجرى روى داده است ( نفحات الانس ص 174 ) .
( 176 ) شيخ فريد الدّين عطار نيشاپورى ( رح ) رقمطراز است " در هر چهل روزى تصنيفى از غوامض حقائق مىساخت و در علم ظاهر بسى تصنيف نفيس دارد همه مقبول و مشهور " ( تذكرة الاولياء ج 2 ص 105 ) منجمله آنها " الفصول فى النّصول " و " التّحقق و التّثبت فى الوصول " مشهور است ( حلية الاولياء ج 10 ص 385 ) - تاريخ وفات ايشان ششصد و هفتاد و يك چنان كه در متن زير نظر مسطور است درست نيست زيراكه اكثر مشايخ كه وى صحبت ايشان را دريافته بود چون رويم و جريرى ( قشيرية ) و ابو الحسين دراج و ابو الحسن مزين رحمه اللّه ( نفحات الانس ) و ابو عمرو دمشقى و طاهر مقدسى رحمهما اللّه ( حلية الاولياء ) و منصور حلاج همه ايشان قبل از 330 ه - گذشتهاند - صاحب رساله وفات شيخ ابو عبد اللّه خفيف در 391 ه و ابو نعيم اصفهانى 371 ه نوشته است و همين قرين قياس است - ( رجوع كنيد به حلية الاولياء ج 10 ص 385 - رسالهء قشيريه ص 29 )