همينطور پرفسور تيشنر آلمانى در اهميت اين رساله نوشته است : در قرن چهاردهم ميلادي ( : قرن هشتم هجرى ) در همان أيامي كه اخيت در اناتولى طبق مدارك واسناد موجود رواج داشت در إيران هم اخيت رونق ونضبح گرفت شاهد ما درين مورد رسالهء فتوتيه اثر شيخ بزرگ صوفيان أمير سيد علي بن شهاب الدين همداني معروف بعلى دوم ( 714 - 786 ه / 1314 - 1384 ميلادي ) است كه درين اثر نه تنها فتوت را با تصوف برابر دانسته وفتوتدار را « اخى » ناميده بلكه بطور واضح به تشكيلات منظم فتوت هم اشاره نموده است .
على همداني شخصي را بنام اخى طوطى عليشاهى الختلانى پير خود در فتوت ميداند . اين شخص أهل ختلان يعنى از روستايى واقع در قسمت علياى آموى دريا در شمال شرقىترين نقطهء سرزمينى است كه بزبان إيراني تكلم ميكنند على همداني درين محل أقامت گزيد وهمانجا رخت از جهان بربست ودر همان نقطه هم بخاك سپرده شد . « 1 »
در عبارات بالا كه از پرفسور تيشنر نقل كرديم دو تسامح ديده مىشود كه اشاره به آن لازم است : يكى اينكه اخى طوطى عليشاهى الختلانى مريد وشاگرد مير سيد على همداني است نه پير أو « 2 » دوم اينكه جاى وفات سيد در نزديكى كونار و « پاخلى » بوده است نه در ختلان ودرين مورد در باب أول اين رساله بررسىهاى لازم بعمل آوردهايم . « 3 »
نسخ رسالهء فتوتيه ( : فتوتنامه ) وترتيب تصحيح وعلائم اختصارى نسخ
متن اين رساله با مقايسهء هفت نسخهء خطى وعكسي ونيز از روى نسخهء
هامش
( 1 ) - مجلهء دانشكدهء أدبيات ديماه 1335 ش ، ص 93 .
( 2 ) - عبارت رسالهء فتوتيه چنين است : وذلك مما وصيت به الأخ في اللّه المحسن الموفق السعيد اخى شيخ حاجى بن المرحوم طوطى عليشاهى ختلانى اصلح اللّه شانه في الدارين وألبسته لباس الفتوة التي . . . كما لبسته من يد شيخى . . . أبو الميامن محمد بن محمد الاذكايى .
( 3 ) - ر - ك فصل هفتم از باب أول .