وحشمت ، با ظالمان به عداوت . . . بفضل وعنايت ديان اميدوار . . . » « 1 »
اگر اين عبارات بدقت مورد مطالعه قرار گيرد ميتوان مشاهده كرد كه على همداني غالب أوصاف صاحبان فتوت وبويژه فتوت اجتماعي را در چند جملهء كوتاه جمع كرده وداد فصاحت وبلاغت نيز داده است .
در آخر رساله مؤلف سلسلهء خرقهء فتوت خود را به صورتي ذكر ميكند كه براساس مندرجات كتب معتبر تصوف وفتوت درست وصحيح مىنمايد وأسامي مشايخ كبار در آن به گونهاى آمده است كه در سلسلهء كبرويه وكميليه ديده مىشود . سبك نگارش رساله ساده ودر بعضي موارد داراى سجع مىباشد وبه قول مؤلف ، آنطور نوشته شده كه زبان وقت املا ميكرده يعنى مانند منشيان ونويسندگان قرن هشتم هجرى .
سيد براي تزئين نگارش ونيز تأييد مطالب خود ، آيات قرآن مجيد وأحاديث رسول وأقوال بزرگان وصوفيه واشعار ديگران را نيز نقل كرده است وآنچه دربارهء سبك نگارش أو بطور كلى در مقدمهء باب دوم گذشت در مورد اين رساله هم صادق ميباشد .
در اهميت اين رساله بايد دانست كه « فتوتيه » تنها اثرى است كه موجوديت وچگونگى مسلك فتوت واخيت را در قرن هشتم هجرى ( وچهاردهم ميلادي ) در إيران بهطور كامل واضح مىسازد . نسخ خطى متعدد آن هم دليلي است برين كه مورد توجه ومطالعهء علاقمندان بسيار بوده است .
در دائرة المعارف اسلامى انگليسى آمده است كه : گواه ديگر وقوىتر بر موجوديت نهضت إيراني اخيت ، اثر شيخ وصوفي بزرگ إيراني ، أمير سيد علي بن شهاب الدين همداني ملقب به على ثاني ( 417 - 786 ه ، 1313 - 1384 م ) ميباشد كه رسالهء فتوتيه نام دارد . در اين رساله أو تصوف وفتوت را معادل دانسته وصاحب فتوت يا مدعى فتوت را « اخى » ناميده واين امر دليل بارزى است بر موجوديت اين مسلك « 2 » ( ترجمه از انگليسى ) .
هامش
( 1 ) - در نقش پهلوانى ونهضت عيارى . . . ( ص 96 - 97 ) عين اين عبارت آمده است بدون آنكه نامى از مأخذ وگويندهء آن برده شود .
( 2 ) - دائرة المعارف اسلامى ( انگليسى ) ج 2 ، ص 967 .