تاريخ اسلام ( از جاهليت تا رحلت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله وسلم ) — صفحة 116

بنىعبدالمطلب ، بنىزهره ، بنىتميم و بنىحارث ( كه از تيره‌هاى خوشنام قريش بودند ) ، در خانهء عبدالله بن جُدعان تيمى گرد آمدند و پيمان بستند كه براى يارى و گرفتن حق هر ستمديده‌اى همدستان شده ، اجازه ندهند در مكه بر احدى ستم شود ، چه وابسته به آنها باشد و چه غريبه ، چه فقير و پست باشد و چه ثروتمند و باشرف . آن‌گاه نزد عاص رفته حق مرد زبيدى را از وى گرفتند و به آن مرد دادند . « 1 » حضرت محمد صلى الله عليه و آله كه در آن هنگام ، بيست سال داشتند ، « 2 » از اعضاى اين پيمان بود . شركت محمد صلى الله عليه و آله در اين پيمان كه يك حركت جوانمردانه و نوعى حمايت از « حقوق بشر » در آن جامعهء جاهلى بود ، بيشتر از اين نظر اهميت دارد كه جوانان هم سن‌وسال او در مكه ، سرگرم عيش‌ونوش و خوشگذرانى بودند و ارزشهاى انسانى مانند حمايت از مظلوم ، پاك‌سازى جامعه و اجراى عدالت ، براى آنها مفهوم نداشت ؛ او دركنار بزرگان قريش در چنين پيمانى شركت كرد . او پس از بعثت ، از شركت خود در اين پيمان به نيكى ياد مىكرد و مىفرمود : در خانه عبد الله بن جدعان در پيمانى شركت كردم كه اگر به جاى آن ، شتران سرخ‌مو به من مىدادند ، آن‌چنان خوشحال و شاد نمىشدم ، و اگر در عصر اسلام نيز مرا به چنان پيمانى دعوت كنند ، مىپذيرم . « 3 » اين پيمان به اين مناسبت كه افزون بر پيمانهاى موجود ، و از آنها برتر بود ، « حِلف‌الفضول » ناميده شد . « 4 » اين پيمان همواره پناهگاه مظلومان و بىپناهان بود و بعدها در