براساس تقسيمبندى قبايل عرب به دو گروه « قحطانى » و « عدنانى » ، « 1 » قريش به خاطر انتساب به عدنان ( جد بيستم پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله ) از عرب عدنانى بهشمار مىرود . از ميان عرب عدنانى ، همهء تيرهها و كسانى كه سلسلهء نسب آنان به نضربن كنانه منتهى مىشود ، قرشى محسوب مىشوند ؛ زيرا « قريش » ، نام يا لقب او بوده است . « 2 » قبيلهء قريش « 3 » داراى تيرهها و شاخههاى متعددى بود مانند : بنىمخزوم ، بنىزهره ، بنىامية ، بنىسهم ، بنىاسد و بنىهاشم « 4 » كه حضرت محمد صلى الله عليه و آله از تيرهء اخير است .
هامش
( 1 ) . گروه اول را يمانى ( يمنى ) و گروه دوم را مُضَرى ، نزارى و قيسى نيز مىنامند .
( 2 ) . ابنشهرآشوب ، پيشين ، ص 154 ؛ ابن عنبه ، پيشين ، ص 26 ؛ طبرسى ، پيشين ، ص 6 ؛ ابنقُتيبة ، المعارف ، تحقيق : ثروة عكاشه ( قم : منشورات الرضى ، 1415 ه . ق ) ، ص 67 ؛ طبرسى ، مجمعالبيان ( تهران : شركة المعارف الاسلامية ) ، ج 10 ، ص 545 ؛ ابنهشام ، السيرةالنبوية ( قاهره : مطبعة مصطفىالبابى الحلبى ، 1355 ه . ق ) ، ج 1 ، ص 96 ؛ ابنعبدربه ، العقدالفريد ( دارالكتاب العربى ، 1403 ه . ق ) ، ج 3 ، ص 312 ؛ ابنكثير ، السيرةالنبوية ( قاهره : مطبعة عيسىالبابى الحلبى ) ، ج 1 ، ص 84 ؛ محمدامين بغدادى سويدى ، سبائكالذهب فى معرفة قبائل العرب ( بيروت : دارصعب ) ، ص 62 ؛ ابنواضح ، تاريخ يعقوبى ( نجف : المكتبة الحيدرية ، 1383 ه . ق ) ، ج 1 ، ص 204 .
برخى از نسبشناسان ، فرزندان فهربنمالكبن نضر را قرشى دانستهاند . ر . ك : كلبى ، پيشين ، ص 21 ؛ ابن سعد ، پيشين ، ص 55 ؛ ابن عنبه ، پيشين ، ص 26 ؛ ابنهشام ، پيشين ، ص 96 ؛ محمد امين بغدادى ، پيشين ، ص 62 ؛ ابن واضح ، پيشين ، ص 204 ؛ ابن حزم ، جمهرة انسابالعرب ( بيروت : دارالكتب العلمية ، ط 1 ، 1403 ه . ق ) ، ص 12 ؛ حلبى ، السيرةالحلبية ، ( انسان العيون ) ( بيروت : دارالمعرفة ) ، ج 1 ، ص 25 - 26 . اقوال ديگرى نيز دراين باب هست كه طرح آنها فايدهاى ندارد . ر . ك : السيرةالحلبية ، ج 1 ، ص 27 .
( 3 ) . گروهها و قبايل عرب ، برحسب بزرگى و كوچكى و انشعاب آنها به شاخههاى داخلى و فرعى ، بهترتيب : شَعْب ، قبيله ، عَمارة ، بطن ، فخذ ، و فصيله ناميده مىشوند ؛ مثلًا گفته مىشود : خزيمه ، شعب ، كنانه ، قبيله ، قريش ، عمارة ، قصى ، بطن ، هاشم ، فخذ ، و عباس ، فصيله محسوب مىشود . ( ابنحزم ، العقدالفريد ، ج 3 ، ص 330 ؛ دكتر حسين مؤنس ، تاريخ قريش ، ( دارالسعودية ، ط 1 ، 1408 ه . ق ) ، ص 215 . ) بر اين اساس ، برخى دانشمندان ، قريش را « قبيله » و برخى ديگر « عمارة » دانستهاند . اما بايد توجه داشت كه اصل اين تقسيمبندى ، محل بحث است و اصولًا بعضى از محققان اين تقسيمبندى را قبول ندارند . ( تاريخ قريش ، ص 215 - 216 ) . ما در اينجا ، به دور از اين بحث و صرفاً براى سهولت امر ، از قريش به عنوان قبيله ياد كرديم .
( 4 ) . مسعودى ، قبيلهء قريش را داراى 25 تيره دانسته و از آنها نام برده است . ( مروجالذهب ( بيروت : دارالاندلس ، ط 1 ، 1965 ) ، ج 2 ، ص 269 . )