تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اطيب البيان في تفسير القرآن ( فارسى ) — صفحة 22

مساهمون:

ص٢٢
وجود محتاج به موجد است در بقاء هم محتاج به مبقى است يعنى خداوند مرا از خطرات شرك نگاهدارى مىكند ابراهيم و لو معصوم بود لكن عاصم او خدا است بعلاوه ممكن است مراد عالم آخرت و سعادت و بهشت باشد چون مكرر گفته‌ايم كه بنده و لو در اعلى درجهء بندگى باشد مثل وجود مقدس پيغمبر اسلام هيچ گونه استحقاقى ندارد و فقط ايمان و تقوى و اعمال صالحه قابليت مىآورد براى تفضل و هر كه بهشت رود بتفضل است نه استحقاق به عكس هر كه جهنم رود از روى استحقاق است زائد بر او عذاب نمىكند .

[ سوره الزخرف ( 43 ) : آيه 28 ]

وَ جَعَلَها كَلِمَةً باقِيَةً فِي عَقِبِهِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ ( 28 ) و قرار داد او را كلمهء باقيه در عقب و اعقاب ابراهيم باشد كه آنها رجوع كنند .
وَ جَعَلَها كَلِمَةً باقِيَةً فِي عَقِبِهِ
در تفسير كلمهء باقيه سه تفسير شده بعضى گفتند كلمه توحيد است « لا إله الا اللَّه » كه كلمهء اخلاص هم گويند و كلمهء طيّبه هم نام نهاده شده بعضى گفتند برائت از آلهة كه فرمود
إِنَّنِي بَراءٌ مِمَّا تَعْبُدُونَ
لكن اخبار بسيارى از ائمهء اطهار و از شخص حضرت رسالت سؤال كردند از اينكه كلمهء باقيه چيست فرمودند امامت است و اين منطبق مىشود با آيهء شريفه كه مىفرمايد
وَ إِذِ ابْتَلى إِبْراهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِماتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قالَ إِنِّي جاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِماماً قالَ وَ مِنْ ذُرِّيَّتِي
- بقره آيهء 124 - خداوند اين امامت را باقى داشت تا دامنهء قيامت كه هيچ زمانى نشد كه زمين خالى از امام باشد و در اخبار هم داريم كه مىفرمايد « لو خلت الارض عن الحجة لساخت باهلها و لماجت باهلها اما ظاهرا مشهودا او غائبا مستورا » و همچنين در كلمه فى عقبه بعضى گفتند « فى ذريته و نسله » كه تمام موحد بودند و بعضى گفتند مراد قريش است كه برائت از آلهه باشد و لكن اين دو تفسير غلط صرف است زيرا بسيارى از ذريهء ابراهيم چه در بنى اسرائيل و چه در بنى اسماعيل مشرك بودند و تبرى از آلهه هم نداشتند و لكن مستفاد از اخبار همان منصب امامت است كه باقى است در ذريهء ابراهيم تا صفحهء محشر و توضيح كلام اينكه ابتداء كه خدا فرمود
إِنِّي جاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِماماً
كلمهء الناس شامل جميع افراد بشر مىشود و امام بر جميع افراد بشر يكى بيشتر نمىشود و كلمهء « و من ذريتى »