و آثار سوء اينها منحصر به اين اعمال و عقائد اينها نيست بلكه عقوبات كسانى كه به اضلال اينها اضلال شدهاند تا دامنهء قيامت بر اينها هم بار است .
[ سوره الزخرف ( 43 ) : آيات 26 تا 27 ]
وَ إِذْ قالَ إِبْراهِيمُ لِأَبِيهِ وَ قَوْمِهِ إِنَّنِي بَراءٌ مِمَّا تَعْبُدُونَ ( 26 ) إِلاَّ الَّذِي فَطَرَنِي فَإِنَّهُ سَيَهْدِينِ ( 27 )
و زمانى كه فرمود ابراهيم براى پدرش آزر و براى قومش محققا من برى و بيزارم از آنچه شما مىپرستيد مگر خداوندى كه مرا خلق فرموده پس محققا خداوند باشد كه مرا هدايت فرمايد .
وَ إِذْ قالَ إِبْراهِيمُ
متعلق بفعل محذوف است يعنى اذكر زمانى كه گفت ابراهيم .
لِأَبِيهِ
مراد آزر عموى ابراهيم است كه اطلاق اب بر او مىكند چون در دامن او بزرگ شده كه مكررا بيان شده با دليل و برهان .
وَ قَوْمِهِ
ممكن است مرجع ضمير ابراهيم باشد يعنى قوم ابراهيم يا مرجع ابيه باشد كه قوم آزر باشند و اين اظهر است .
إِنَّنِي
با سه تأكيد .
بَراءٌ
يعنى برى و بيزارم
مِمَّا تَعْبُدُونَ
كه بعضى عبدهء شمس و قمر و كواكب بودند بعضى عبدهء اصنام بعضى عبده ملائكه و شياطين از كليهء اينها بيزارم .
إِلَّا الَّذِي فَطَرَنِي
بعضى گفتند استثناء منقطع است لكن ظاهرا متصل است چون مشركين عبادت خدا را هم معتقد بودند لذا مشرك نام نهاده شدند پس معنى اينكه در ميان معبودان شما من فقط عبادت مىكنم آن كسى را كه مرا از كتم عدم بوجود آورده و تطوراتى را سير داده از نطفه و علقه و مضغه تا به دنيا آورده و نشو و نما فرموده تا به حد رشد رسانيده .
فَإِنَّهُ سَيَهْدِينِ
. سؤال : ابراهيم كه هدايت شده بود بلكه از اول عمر معصوم بود بخصوص در اين موقع كه دعوت مىكند كه مقام رسالت را بلكه اولو العزمى را دارا بود چرا نفرمود « هدينى » و گفت « سهيدين » جواب : هم ايجاد ميفرمايد و هم ابقاء كه آن به آن اضافه مىفرمايد ممكن همين نحوى كه در