فرستاد و كتابها نازل فرمود و راه سعادت و شقاوت را نشان داد و احكام جعل فرمود پس اگر بعضى اجابت نكردند تقصير با آنهاست نقض غرض نشده مثل اينكه شخصى جماعتى را دعوت كند براى ضيافت و تمام وسائل پذيرايى را فراهم كند حال اگر جمعى اعتنا نكردند و نيامدند خود را بىبهره كردند نقض غرض او نشده لذا ميفرمايد :
وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ
و گفتند : اثبات شيء نفى ما عدا را نمىكند ملائكه هم براى عبادت و اطاعت خلق شدند بلكه مىتوان گفت تمام حيوانات هم در حد خود عبادت و ذكر دارند و براى آنها خلق شدهاند و لو حكم ديگرى هم داشته باشد .
[ سوره الذاريات ( 51 ) : آيات 57 تا 58 ]
ما أُرِيدُ مِنْهُمْ مِنْ رِزْقٍ وَ ما أُرِيدُ أَنْ يُطْعِمُونِ ( 57 ) إِنَّ اللَّهَ هُوَ الرَّزَّاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَتِينُ ( 58 )
ما اراده نكرديم در خلقت آنها از آنها روزى را و اراده نكرديم اينكه ما را اطعام كنند .
من نكردم خلق تا سودى كنم * بلكه تا بر بندگان جودى كنم
اگر تمام جن و انس بدون استثناء عبادت كنند خردلى بر خدايى او افزوده نمىشود و اگر تمام كافر و معصيت كننده ، ذرهاى از خدايى او كاسته نمىشود
گر جملهء كاينات كافر گردند * بر دامن كبرياش ننشيند گرد
خداوند آن قدر تفضل فرموده به انسان كه تمام آنچه در آسمان و زمين است براى انسان خلق فرموده
سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ
.
شعر
ابر و باد و مه و خورشيد فلك در كارند * تا تو نانى به كف آرى و به غفلت نخورى
همه از بهر تو سرگشته و فرمان بردار * شرط انصاف نباشد كه تو فرمان نبرى
و انسان را خلق فرمود به نحوى كه قابليت و استعداد تمام فيوضات الهى و ترقى و تعالى را به او عنايت فرمود و در دنيا آمد كه اين قابليت را به مقام فعليت