ببرد در سركشى و كفر (
وَ أَمَّا الْغُلامُ )
آن غلامى كه مشاهده كردى من او را كشتم براى اينكه او كافر بود و در مقام اين بود كه پدر و مادر خود را بمسلك خود درآورد و آنها از فرط علاقه كه به او داشتند در معرض اين بودند
فَكانَ أَبَواهُ
پدر و مادر از باب تغليب بابوين تعبير مىشود (
مُؤْمِنَيْنِ )
داراى ايمان كاملى بودند (
فَخَشِينا )
خشية در اين مورد بمعنى علم است يعنى مسلما اينها را (
أَنْ يُرْهِقَهُما )
ارهاق در قرآن مجيد اطلاقاتى دارد ذلت ضعف سفاهت ظلم طغيان و در بسيارى از آيات بمعنى تغشّى فرو گرفتن است و به همين معنا است اين مورد مثل آيه
وَ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ
يونس آيه 27 .
و آيه
سَأُرْهِقُهُ صَعُوداً
مدّثر آيه 17 و غير اينها (
طُغْياناً )
سركشى (
وَ كُفْراً )
طغيان سركشى در معاصى و ظلم و تعدى و كفر بزوال ايمان و مخصوصا مؤمن اگر كافر شود مرتدّ مىشود و احكام ارتداد بر او جارى مىشود از نجاست و قتل و خروج اموالش بملك و ارث مسلم و جدايى از عيالش بدون طلاق و بعضى گفتند عدم قبولى توبهاش اگر فطرى باشد لكن حق اينست كه قبول است لكن زوجه او محتاج به عقد جديد است و اگر مالى بعد از توبه پيدا كند مالك مىشود و اگر توبه او قبل از ثبوت نزد حاكم باشد قتل او هم برداشته مىشود و اما مرتد ملي بايد حبس شود تا آخر عمر تا در حبس از دنيا برود .
[ سوره الكهف ( 18 ) : آيه 81 ]
فَأَرَدْنا أَنْ يُبْدِلَهُما رَبُّهُما خَيْراً مِنْهُ زَكاةً وَ أَقْرَبَ رُحْماً ( 81 )
پس اراده كرديم اينكه پروردگار آنها عوض و تبديل فرمايد از براى ابوين او بهتر از اين غلام از زيادتى و نزديك از رحميت ، در خبر است خداوند بعوض آن غلام دختر به آنها عنايت فرمود كه از نسل آن دختر هفتاد پيغمبر بوجود آمد ( تنبيه ) در قضيه كشتى بمتكلم وحده تعبير كرد گفت .
(
فَأَرَدْتُ أَنْ أَعِيبَها )
چون عنوان عيب بود نخواست به غير خود نسبت دهد و اما در مورد غلام تعبير بمتكلم مع الغير نمود گفت
فَأَرَدْنا أَنْ يُبْدِلَهُما رَبُّهُما