إِنَّ الْإِنْسانَ لَيَطْغى أَنْ رَآهُ اسْتَغْنى
علق آيه 6
وَ إِذا أَنْعَمْنا عَلَى الْإِنْسانِ
اغلب نعمتهاى الهى براى امتحان است كه موقعى كه بنده غرق نعمت مىشود بايد بر هر يك از نعم الهى شكر گذارى كند و اقسام شكر بسيار است .
( 1 ) آنكه بداند از جانب خداوند است مثل قارون نباشد كه گفت
إِنَّما أُوتِيتُهُ عَلى عِلْمٍ عِنْدِي
قصص آيه 78 .
( 2 ) صرف كند در مصارف شرعيه كه منظور اوليه است .
( 3 ) شكر لسانيست بذكر حمد و شكر .
( 4 ) بازاء هر نعمتى يك عبادتى بر خود زياد كند لكن بدبختانه چون غريزه شهوت و حب جاه و مقام و زخارف دنيويه دارد (
أَعْرَضَ )
اعراض از خدا و دين و وظايف حتى مجال دو ركعت نماز را هم ندارد چنانچه امروز نوع مجالس دينى خالى از اغنياء و اعيان و اولياء امور است
وَ نَأى بِجانِبِهِ
يعنى خود پسند و خود نما مىشود تكبر و تجبر و عجب و طغيان و هزار گونه معاصى و مخصوصا ظلم به زير دستان مينمايد .
وَ إِذا مَسَّهُ الشَّرُّ
تعبير بشر براى اينست كه بر خلاف هواهاى نفسانى است از بليات و فقر و امراض و اسقام و مصائب و الا اينها هم امتحانات است كه صبر و تحمل و توجه بدرگاه احديت پيدا كند و از خدا دفع آنها را طلب نمايد لكن بدبختانه كان يؤسا به كلى از درب خانه خدا دور مىشود و مأيوس و نااميد مى - گردد و بسا بكفر منجر مىشود كه گفتند
كاد الفقران ان يكون كفرا
فقط مؤمن متقى شكرگزار نعم و صابر در بليات است .
[ سوره الإسراء ( 17 ) : آيه 84 ]
قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلى شاكِلَتِهِ فَرَبُّكُمْ أَعْلَمُ بِمَنْ هُوَ أَهْدى سَبِيلاً ( 84 )
بفرما كه هر فردى عمل مىكند بر طريقه و عادت و طبيعة و خليقة خود و سليقه خود كه صواب و حق ميپندارد پس پروردگار شما داناتر است به كسانى كه طريقه آنها بهتر است و بهدايت نزديكتر است
قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلى شاكِلَتِهِ
امورى كه از