وَ نَذَرُهُمْ
يعنى آنها را به خود واميگذاريم و اگر خدا بنده را به خود واگذارد شيطان بر او مسلط مىشود ، دنيا در نظرش جلوه مىكند ، هواهاى نفسانيه در نظرش حسن و نيك مىشود و مشمول آيه شريفه مىشود
قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُمْ بِالْأَخْسَرِينَ أَعْمالًا الَّذِينَ ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ هُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً
كهف آيه 103 و 104 .
فِي طُغْيانِهِمْ
طاغى كسى را گويند كه در كفر يا ظلم يا معصيت از حدّ تجاوز كند زيرا عمل زشت هم حدّى دارد
يَعْمَهُونَ
سرگردان ، حيران ، راه بجايى ندارند ، پناهگاهى و دادرسى از براى آنها نيست .
[ سوره الأنعام ( 6 ) : آيه 111 ]
وَ لَوْ أَنَّنا نَزَّلْنا إِلَيْهِمُ الْمَلائِكَةَ وَ كَلَّمَهُمُ الْمَوْتى وَ حَشَرْنا عَلَيْهِمْ كُلَّ شَيْءٍ قُبُلاً ما كانُوا لِيُؤْمِنُوا إِلاَّ أَنْ يَشاءَ اللَّهُ وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ يَجْهَلُونَ ( 111 )
و اگر محققا ما بفرستيم بسوى آنها ملائكه را كه شهادت بتوحيد و رسالت دهند و مردهها با آنها تكلم كنند و شهادت دهند و جمع كنيم با آنها هر چيزى را از آيات روبرو كه مشاهده كنند اينها كسانى هستند كه هرگز ايمان نميآورند مگر اينكه خدا بخواهد و لكن اكثر آنها در جهالت ميافتند .
وَ لَوْ أَنَّنا
لو امتناعيه است و قضيه فرضيه كه بر فرض محال
نَزَّلْنا إِلَيْهِمُ الْمَلائِكَةَ
ميگويند از كجا اينها ملك باشند شايد شيطان باشند
وَ كَلَّمَهُمُ الْمَوْتى
ميگويند اين سحر است و الّا تكلم موتى با تكلم سوسمار و تكلم سنگريزه و تكلم ستون حنّانه چه تفاوتى دارد .
وَ حَشَرْنا عَلَيْهِمْ
حشر محشور شدن جمعيت با يكديگر است يعنى اجتماع كنند نزد آنها
كُلَّ شَيْءٍ
يعنى كل آية و معجزة قبلا مقابل آنها كه عيانا مشاهده كنند
ما كانُوا لِيُؤْمِنُوا
زيرا قابليت از اينها سلب شده و قساوت قلوب آنها