مِنَ الْخاسِرِينَ
زمر آيه 65
وَ لا تَكُنْ مِنَ الْغافِلِينَ
اعراف آيه 25 ، و غير اينها و اين آيات براى قطع طمع مشركين و كفار نازل شده كه توقع داشتند پيغمبر با آنها موافقت كند و شاهد اين مطلب جمله بعد است كه ميفرمايد
وَ لا تَتَّبِعْ أَهْواءَهُمْ عَمَّا جاءَكَ مِنَ الْحَقِّ
كه توقع داشتند پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم متابعت هواى نفس آنها كند و دست از حق بكشد و بر باطل حكم كند .
لِكُلٍّ جَعَلْنا مِنْكُمْ شِرْعَةً وَ مِنْهاجاً
يعنى لكل طائفة از طبقات بشر قرار داديم و خطاب منكم متوجه بجميع افراد انسان است ، و شرعه و شريعه بيك معناست يعنى طريق وصول بمقام قرب الهى كه گفتند ( الطرق الى اللَّه بعدد نفوس الخلائق )
هر كس بزبانى صفت حمد تو گويد * بلبل بغزل خوانى و قمرى بترانه
عباراتنا شتى و حسنك واحد * و كل الى ذاك الجمال تشير
نظير شريعة براى بر داشتن آب ، شريعة آدم ، نوح ، ابراهيم ، موسى ، عيسى ، و شريعة محمد صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم و اين منافات ندارد با آنچه گذشت كه دين در تمام شرايع يكى بوده ، دين يكى است و شرايع متعدد است راه تحصيل دين مختلف است و منهاج مسلك و مذهب است و فرقش با شرعة اينست كه شرعة جعل طريق است و منهج سلوك در طريق است .
وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً واحِدَةً
يك پيغمبر و يك امة و يك شريعة و يك منهج لكن چون موافق با حكمت و مصلحت نبود زيرا سليقهها و فاميلها در طبقات در ازمنه متماديه بسيار مختلف بود و استعدادات آنها متفاوت بود و مراتب عقول و كمالات در تزائد بود نظير كلاسهاى متعدد در دبستانها و دبيرستانها و دانشكدهها طبق استعدادات دانشجويان لذا امتحانات هم مختلف مىشود .
وَ لكِنْ لِيَبْلُوَكُمْ فِي ما آتاكُمْ
هر كه را به قدر آنچه به او داده شده و در علم اخلاق هم متعرض هستند كه داروهاى اخلاقى مختلف است ، داروى بخيل بذل است