واقع و از روى حكمت و مصلحت درست و بجا و بموقع است ) .
مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتابِ
اگر قرآن نبود و از نبوت انبياء سلف و كتابهاى آنها خبر نميداد ما هيچ دليلى بر نبوت احدى از آنها و كتابى از كتب آنها نداشتيم زيرا نبوت نبى ثبوتش يا بمعجزه است از آنها معجزهاى در دست نيست يا بتواتر قطعيست تواتر آنها مقطوع شده و از بين رفته يا باخبار نبى ثابت النبوة است كه اخبار نبينا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم است و مراد از كتاب خصوص تورات نيست بلكه زبور و انجيل و صحف انبياء را هم شامل مىشود .
وَ مُهَيْمِناً عَلَيْهِ
مهيمن در اصل مؤيمن بوده همزه قلب بهاء شده بمعنى حافظ و مراقب و نگهبان است قرآن شئون انبياء را حفظ فرموده و نسبتهاى ناروايى كه به آنها داده شده العياذ از شرك و زنا و شرب خمر و امثال اينها سلب فرمود باشد انكار و كتابهاى آنها را تصديق فرموده كه از جانب خدا است و مشتمل بر مواعظ و احكام و نصايح عباد است و اين مزخرفاتى كه در اين تورات رائج يا زبور داود يا اناجيل اربعه هست از ساحت تورات موسى و انجيل عيسى دور انداخته و تكذيب نموده
فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ
امر براى وجوب حكم نيست تا توهم شود كه ناسخ آيات قبل است بلكه مراد اينست كه حكم واجب است بما انزل اللَّه باشد بر خلاف آن كفر و ظلم و فسق است چنانچه گذشت و در اين مقام نيست كه كجا واجب است حكم و كجا واجب نيست و بعبارت اخرى وارد مورد حكم اول است .
( اشكال )
پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم با حفظ مقام عصمت البته بر خلاف ما انزل اللَّه حكم نميفرمايد اين چه امر است .
( جواب )
از اين قبيل در قرآن بسيار داريم
لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ وَ لَتَكُونَنَّ