آدم سبب برترى بر ملائكه نميشود زيرا ملائكه را ميرسد كه بگويند اگر بما هم آموخته بودى مىدانستيم جواب اينكه خداوند متعال تعليم بآدم همان عرضه داشتن اسماء بود كه بر ملائكه هم عرضه داشت ولى آدم چون داراى قوه عاقله بود فورا درك كرد ولى ملائكه از اين قوه بىبهره بودند براى فرا گرفتن احتياج بتعليم و تدريس داشته ولى خودشان از اين سرّ غافل بودند كه خداوند ميفرمايد
أَ لَمْ أَقُلْ لَكُمْ إِنِّي أَعْلَمُ غَيْبَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
( امر سوم )
علم غيب مختص به خداوند است چنان كه مفاد بسيارى از آيات شريفه است
فَلا يُظْهِرُ عَلى غَيْبِهِ أَحَداً
« 1 » و آيه شريفه از زبان پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم ميفرمايد
لَوْ كُنْتُ أَعْلَمُ الْغَيْبَ لَاسْتَكْثَرْتُ مِنَ الْخَيْرِ
« 2 » و امّا اينكه علم غيب چيست بايد گفته شود كه غيب امرى اضافى است ما بين غائب و مغيب عنه و اين امر مقول بتشكيك بوده و نسبت به اشخاص متفاوت است يعنى ممكن است امرى براى زيد غيب باشد در صورتى كه براى عمرو معلوم است يا فلان چيز از حواس ظاهرى غايب است ولى از عقل پوشيده نيست و اينكه گفته مىشود خدا عالم بغيب است يعنى بامورى كه بر بندگان پوشيده است و لذا در حكمت ثابت شده است كه علم خدا حضورى است نه حصولى
أَحاطَ بِكُلِّ شَيْءٍ عِلْماً
« 3 »
وَ هُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ
« 4 »
هامش
( 1 ) . بر علم غيب خدا آگاه نيست هيچكس سوره جن آيه 26
( 2 ) . اگر من علم غيب داشتمى موجب زيادى خير و خوبى من بود سوره اعراف آيه 188
( 3 ) . از لحاظ علم به همه چيز احاطه و تسلط دارد سوره طلاق آيه 12
( 4 ) . و او بهر چيز داناست