خواص - كاربرد
چون برگهاى اين گياه تلخ است در برخى از كشورها براى تهيهء آبجو از برگهاى اين گياه به جاى رازك استفاده مىكنند . در استعمال خارج از پختهء برگهاى آن براى رفع چرك و التيام زخم استفاده مىشود . در استعمال داخلى چون مدّر است در موارد سردردهاى يكطرفه و تپش قلب مصرف مىشود از دمكردهء 50 - 20 گرم گياه در 1000 گرم آب جوش چند فنجان در روز مىخورند . اين دارو خلطآور است .
از نظر طبيعت گياه اشترخار طبق نظر حكماى طب سنتى خيلى گرم و خشك است و عدهاى آن را بهطور متوسط گرم و خشك مىدانند . به صورت دمكرده يا جوشانده يا از طريق تقطير عرق گياه بخصوص عرق ريشه ، آن را مصرف مىكنند .
اين دارو بازكنندهء گرفتگى و انسداد و گرمكنندهء معده و اشتهاآور است به هضم غذا كمك مىكند ، ادرار را افزايش مىدهد و براى يرقان و اسهال صفراوى و رفع بىاشتهايى دورهء نقاهت و بيمارىها بسيار مؤثر است . پروردهء ريشهء آن در سركه براى بيمارىهاى فوق بسيار مفيد است . مقدار خوراك از سركهء آن تا 25 گرم و از عرق اشترخار تا 100 گرم است ماليدن كوبيدهء شاخه و برگها و ريشهء آنكه در سركه پرورده شده باشد ، براى تسكين دردها مفيد است . اشترخار مضر دماغ و كليه است و قىآور مىباشد و بوى آن تا مدتى مىماند . براى رفع اين عوارض بايد از شربت غوره يا شربت ريواس استفاده كرد . عرق اشترخار براى كبد و كليه و طحال مفيد است و به عنوان ضد سم و ضد سرطان نيز طرف توجه مىباشد .
تهيهء سركه اشترخار : گياه اشترخار و ريشهء آن را گرفته پس از تميز كردن كاملا خرد مىنمايند و در سركه انگورى مىريزند و ظرف آن را 40 روز در آفتاب مىگذارند پس از آن آمادهء مصرف است .
سكنجبين عسلى اشترخار : 1 كيلوگرم عسل سفيد معطّر را با حدود 5 / 2 ليتر آب مخلوط كرده ، مىجوشانند و كف آن را مىگيرند و نيم كيلوگرم سركه خارشتر كه روش تهيهء آن فوقا ذكر شد ، در آن ريخته و مجموع را با آتش ملايم مىجوشانند تا قوام آيد و سپس آن را سرد كرده در شيشه مىريزند مقدار خوراك از اين سكنجبين هربار تا 40 گرم است و براى رفع سردى معده ، رحم ، سفتى طحال ، تبهاى سرد بلغمى و تب ريوى نافع است و قاعدهآور ، ضد نفخ و