تخطي إلى المحتوى الرئيسي

معارف گياهى ( فارسى ) — صفحة 224

مساهمون:

ص٢٢٤
پوشيده از تار است . رنگ برگها كبود مايل به سفيد مىباشد . گلهاى آن به رنگ زرد نارنجى و يا قرمز و ميوهء آن دراز كمى منحنى و شبيه به شاخ گاو خميده است و به همين علت آن را مقرّن نامند . در داخل ميوه دانه‌هاى آن قرار دارند . اين گياه كه در كنار درياها نيز مىرويد در مناطق وسيعى از ايران انتشار دارد در آذربايجان غربى در سواحل درياچه و در دامنه‌هاى البرز و در دشت كرج و در چهريق و ديلمان و در غرب ايران در دامنه‌هاى كوه گرّو و در تفرش ديده مىشود . و واريته‌اى از اين گياه به نام
Glaucium corniculatum var phaeniceum DC .
و مترادف آن
Glaucium phaeniceum M . B .
نيز در اطراف تهران و در خراسان بين رباط سفيد و تربت حيدريه ديده مىشود .

تركيبات شيميايى

از نظر تركيبات شيميايى و مواد عامله در سرشاخه‌هاى گلدار گياه كه مصرف طبى دارد وجود مواد گلوسين « 1 » ، كلريترين « 2 » ، پروتوپين « 3 » ، سانگينارين « 4 » و مادهء تلخى به نام گلوكوپيكرين « 5 » تأييد شده است .

خواص - كاربرد

ماميشا از نظر طبيعت طبق نظر حكماى طب سنتى خيلى گرم و خشك است و اگر با عسل خورده شود اخلاط را باقى و اسهال را قطع مىكند . دم‌كردهء قسمت هوايى گياه يعنى برگها و سرشاخه‌هاى گلدار آن براى بيمارى قند مفيد است و ضمنا چون خواب‌آور و كمى مخدّر است ، رقيق آن را كمى براى خواب به بچه‌ها مىدهند . اگر 5 گرم از تخم آن خورده شود مسهل قوى اخلاط لزجه است و دم‌كردهء ريشهء آن براى رفع سردى كبد و كنترل سياتيك مفيد است . گونهء ديگرى از اين گياه نيز در ايران مىرويد كه چون در طب سنتى مورد توجه است شرح داده مىشود . در كتب طب سنتى اين‌گونه را نيز خشخاش بحرى گويند
هامش
( 1 ) .Glaucine( 2 ) .Chelerythrine( 3 ) .Protopine( 4 ) .Sanguinarine( 5 ) .Glucopicrine