پيچيدهاى از دو آلكالوئيد تاكسين
A
و تاكسين
B
مىباشد و تاكسين
B
آلكالوئيد اصلى در اين مخلوط را تشكيل مىدهد
. [ S . G . I . M . P ]
خواص - كاربرد
در هند : برگها و ميوهء بدون دانه آن را مسكّن ، آرامبخش ، قاعدهآور و ضد عفونى كننده مىدانند و از برگهاى آن در موارد آسم ، برونشيت ، سكسكه ، سوءهاضمه ، صرع و به عنوان تقويتكننده نيروى جنسى استفاده مىشود . از اين گياه به عنوان سم براى مسموم كردن ماهى در ماهىگيرى استفاده مىشود .
برگهاى سرخدار از نظر طبيعت طبق رأى حكماى طب سنتى گرم و خشك است و برگهاى آن بسيار سوزاننده و زخمكننده مىباشد و در عين حال به مقدار كم مقوى معده و كبد و گرمكنندهء آنهاست و از اين نظر يعنى از نظر تقويت و گرم كردن معده جانشين دارچين است . براى صاف كردن صدا ، تسكين سرفه ، تنگى نفس ، سكسكه ، تقويت هاضمه ، افزايش اشتها ، تحليل باد و نفخ ، گاز و بند آوردن اسهال ، رفع كمى ترشح ادرار و سردى مثانه نافع است . عصارهء تازهء آن مسكر است و مانند شراب محرّك مىباشد . برگ سرخدار مضّر گرم مزاجان است و براى اشخاص ضعيف نيز مناسب نيست ، در اين قبيل موارد بايد حتما با گشنيز و جلّاب نيم گرم خورده شود .
مقدار خوراك از گرد برگ آن 3 / 0 تا 5 سانتىگرم است . جانشين آن از نظر خواص چند برابر وزن آن دارچين و هل است . ميوهء سرخدار بدون دانه آن نرمكننده است و براى آرام كردن سرفه و سكسكه مؤثر است . شيرهء تازهء ميوه بدون دانهء آن به مقدار 20 گرم مدّر و مليّن است . در ژاپن از دم كردهء برگ آن براى رفع بيمارى قند مىخورند .
توضيح : منظور از جلّاب نوشابه خنك كنندهء طبى غير الكلى يا به عبارت ديگر شربت قند طبى است كه براى تقويت قلب و رفع خفقان و وحشت و ماليخوليا مىخورند . طرز ساختن آن به شرح زير است .
شربت جلاب : شكر سفيد 3 كيلوگرم ، گلاب 10 كيلوگرم را گرفته با آتش ملايم بجوشانند و كف آن را گرفته آنقدر تبخير نمايند كه نصف شود . سپس 4 گرم زعفران را با گلاب ساييده داخل آن نمايند و در ظرفى نگهدارند و در مواقع احتياج با آب سرد و يا كمى از عرقهاى مناسب مخلوط كرده و تخم ترخان و تخم بالنگو يا فرنجمشك در آن ريخته ميل كنند . اگر حرارت در مزاج زياد باشد با اسپرزه مخلوط