مشخصات
درخت نان درختى است به بلندى 20 - 15 متر . برگهاى آن پهن داراى بريدگىهاى نسبتا عميق كه برگ را به چندين قسمت مانند پنجه تقسيم مىنمايد ، البته بريدگى آنقدر نيست كه قسمتها از يكديگر جدا باشند . برگها به رنگ سبز ، طول آنها تا 30 سانتىمتر است . ساقههاى درخت قوى و داراى دو نوع گل نر و ماده مىباشند .
ميوهء آن درشت ، كروى ، گوشتى كه 70 درصد آن را مواد نشاستهاى تشكيل مىدهد .
كمى قبل از رسيدن گوشت آن سفيد و آردى است . ميوه را مانند نان در تنور پخته مىخورند و يا در آب پخته و مىخورند سيركننده و لذيذ است . در تمام قسمتهاى گياه يك شيرابهء چسبناكى وجود دارد كه از آن به عنوان چسب استفاده مىشود . برخى از ارقام اين درخت داراى ميوههايى بدون دانه است كه بيشتر براى خوردن مورد توجه مىباشد .
اين گياه در اوقيانوسيه و ساير مناطق حارّه انتشار دارد و كاشته مىشود و نوعى از آن بومى هند است و در مناطق حارّه هند بخصوص در بنگال ، بيهار و دكّان انتشار دارد به علاوه در ساير مناطق حارّه نيز كاشته مىشود .
تركيبات شيميايى
از نظر تركيبات شيميايى در ميوهء گونهء
A . communis
نشاسته و پروتئين و يك نوع انزيم شبيه پاپايوتين « 1 » و آرتوكارپين « 2 » يافت مىشود [ وهمر ] . در شيرابهء آن سروتيك اسيد « 3 » وجود دارد [ اولته ] . و در برگها و شاخههاى جوان و ريشهء آن مقدار كمى اسيد سيانيدريك يافت مىشود [ د - پرالتا ] .
در گونهء
A . heterophyllus
در گوشت ميوهء آن قند ، پروتئين ، الياف گياهى ، و خاكستر و در شيرابهء گياه سروتيك اسيد و در پوست درخت تانن و در چوب آن يك مادهء رنگى زرد به نام مورين « 4 » و سيانوماكلورين « 5 » يافت مىشود [ وهمر ] .
هامش
( 1 ) .Papayotin - Like( 2 ) .Artoocarpin( 3 ) .Cerotic acid( 4 ) .Morin( 5 ) .Cyanomaclurin