آن به چشم براى ضعف بينايى و جرب و خارش پلك و درد چشم و قطع نزول آب از چشم مفيد است . تنقيه آن براى اسهال مزمن و زخم رودهها مفيد است . در شرح قانون آمده است كه حضض با اينكه قطع خونريزى مىكند درعينحال در باز كردن عادت ماهيانه مفيد است .
مضر طحال است از اين نظر بايد با انيسون خورده شود . مقدار خوراك آن حد اكثر از 4 - 2 گرم است . دمكردهء يك گرم از گياه در يك فنجان آب بتدريج در 24 ساعت خورده مىشود و براى رفع سياهسرفه و تسكين سرفه مفيد است . در هند ميوهء گياه را براى تقويت نيروى جنسى مىخورند .
گونهها و انواع ديوخار كه در ايران مىرويند و واريتههايى از آنكه در ايران مىرويند و داراى خواص دارويى مشابه آسه مىباشند ، به شرح زير بهطور مختصر توضيح داده مىشود :
1 . سريم ، به انگليسى
Arabian boxthorn
گفته مىشود ، نام علمى آن
Lycium shawii Roemer Schult .
و مترادفهاى آن
L . barbarum Miller .
و
L . arabicum Schweinf .
و
L . persicum Miers .
و
L . orientale Miers .
مىباشد .
درختچهاى است به بلندى تا 3 متر بسيار خاردار ، شاخههاى آن سفيد كموبيش نمدى و خارهاى آن باريك و نمدى است . گلها سفيد و قيفى و ميوهء آن نارنجى به قطر 5 - 3 ميلىمتر . نام محلى آن در خوزستان « سريم » و در بلوچستان « زيررك » مىباشد .
گونهء سريم در افريقاى شمالى ، ليبى ، مصر ، صحراى سينا ، اردن ، عربستان ، كويت و جنوب ايران انتشار دارد .
در جنوب ايران در سد كرخه تا برازجان ، كتل كمارج ، بوشهر ، لنگه ، بندرعباس ، مكران ، چاهبهار و جزيرهء خارك مىرويد . در برگهاى جوان درختچه اسيد سيانيدريك وجود دارد و از ميوههاى آن براى تقويت نيروى جنسى استفاده مىشود .
2 . كامتيغ ، نام علمى اين گونه
Lycium turcomanicum Turc .
و مترادف آن
Lycium depressum Stocks subs . depressum Schonbeck - Temesy
مىباشد .
اين درختچه با نامهاى محلى از جمله در كرج « كامتيغ » و در منجيل « آقتيكان » و در حوالى ميانه « چالى و آلچاليسى » ناميده مىشود . در ايران و در دامنههاى جنوبى البرز از كرج تا رودبار ، منجيل ، زنجان و بيجار ، خمسه ، تخت جمشيد ، بندامير ،