پاكستان ، تاجيكستان و افغانستان انتشار دارد . در ايران در ارسباران و دامنههاى جنوبى البرز ، ارنگه ، قهرود ، كاشان و برازجون شيراز ، جزيرهء خارك ، بلوچستان ( در بلوچستان با نام محلى « كهتر » و « زيرك » ناميده مىشود ) در يزد ، در خوزستان و لرستان شناسايى شده است .
تركيبات شيميايى
از نظر تركيبات شيميايى در برگهاى جوان آن اسيد سيانيدريك وجود دارد به علاوه كمى قند و حدود 8 درصد تانن و كولين در اعضاى گياه مشخص شده است .
خواص - كاربرد
در عربستان مرسوم است اعضاى هوايى ، ريشه ، تخم و ساقهء گياه را گرفته خرد كرده در حوضى مىخيسانند و پس از دو سه روز خيساندن خوب لگد مىكنند و بعد آن را صاف كرده مىگذارند كه درد قسمت صافشده تهنشين شود و مايع زلال روى آن را گرفته مىجوشانند ، آنقدر كه سفت يعنى خميرى شود و سپس آن را برداشته و در خيكهايى ريخته ، حمل و توزيع مىنمايند ، اين نوع عصاره را خولان مىنامند . در نوع ديگرى روش تهيه آن است كه ريشكها و زوايد را گرفته و سپس مىپزند و عصارهء خميرى را به شكل گلوله درمىآورند ، اين نوع را حضض نامند . علامت اينكه خولان خالص است و با ساير گياهان اختلاطى ندارد اين است كه رنگ بيرون آن زرد مايل به سياهى و رنگ داخل آن سرخ باشد وقتى در آب حل شود كف آن به رنگ خون درمىآيد و طعم آن كمى گس و تلخ است و اگر در آتش بيندازند شعلهور مىشود .
خولان و يا حضض از نظر طبيعت طبق نظر حكماى طب سنتى از نظر حرارت و برودت معتدل است و كمى خشك و عدهاى از حكما آن را سرد و خشك مىدانند .
از نظر خواص قابض و محلل و خنككننده است . خوردن آن براى ورمهاى داخلى ، اسهال ، قطع سيلان رطوبتها و عرق ، بند آوردن خونريزى ، اخلاط سينه ، تسكين سرفه ، درد كبد ، يرقان سياه و شكمروش نافع و درعينحال مدر است و در باز كردن عادت ماهيانه مفيد است و براى بواسير ، حرارت كليه ، زخم مجارى ادرار ، التهاب و تشنگى نافع است . قطرهء آن براى بند آوردن جريان رطوبت و چرك از گوش مفيد است .
مضمضهء آن براى تقويت لثه سست و غرغرهء آن براى ورم حلق نافع است . ماليدن