خواص - كاربرد
از گلهاى گلرنگ براى رنگين كردن غذا به جاى زعفران استفاده مىشود و از روغن دانهء آن نيز به عنوان روغن نباتى مايع كمضرر خيلى استقبال مىشود . در تمام مناطق شرقى آسيا از چين تا هندوستان و نواحى جنوب شرقى آسيا از گلهاى گلرنگ به عنوان داروى محرك ، مسكن و مسهل و معرق از جوشاندهء 20 گرم گل در هزار گرم آب و يا بهطور خيساندن در آب نيمگرم استفاده مىشود [ روا * ] . به علاوه براى آن خاصيت قاعدهآور و ضد ورم و تحليلبرندهء تومور قايل هستند [ استوارت ] .
در چين معمول است از اواخر فروردين تا خردادماه كه گلرنگ در دوران ظهور گل مىباشد ، همينكه گلها باز شدند و رنگ گلبرگها از نارنجى به قرمز تبديل شد ، گلبرگها چيده مىشود و اين كار با احتياط و دقت انجام مىگيرد كه به تخمدان گل كه به ميوه تبديل مىشود صدمهاى نرسد . گلبرگهاى چيدهشده را در آفتاب و يا در سايه خشك مىكنند . خوردن گلبرگها گرمكننده است و براى تسريع جريان گردش خون كمك مىكند و براى زنهايى كه عادت ماهيانهء آنها بدون دليل قطع شده و يا زنهايى كه جنين مرده در رحم دارند و يا در مورد آنهايى كه ترشحات رحمى بعد از زايمان آنها ادامه دارد و همچنين براى بيمارانى كه خون قى مىكنند تجويز مىشود . در هند و چين از گلهاى گلرنگ به عنوان تونيك و براى مداواى فلج و عادت ماهيانهء دردناك استفاده مىشود [ كرووست - پتلو * * ] . دانههاى گلرنگ ملين و مسهل است و براى استسقا و اغما و فلجهاى ناگهانى حاصله از خونريزى مغزى يا آپوپلكسى « 1 » به كار مىرود [ استوارت ] .
از گلهاى خشك آن براى معالجهء يرقان و از آب خيسكردهء گلها براى شستوشوى چشم استفاده مىشود [ ديگانگكو ] .
قرطم يا تخم گلرنگ از نظر طبيعت طبق نظر حكماى طب سنتى ايرانى گرم و خشك است و داراى خاصيت مسهلى است . از نظر خواص معتقدند كه تركيبات مغذى آن خيلى كم است و مسهل است و بلغم رقيق و اخلاط سوخته را خارج مىكند و بادها را تحليل مىبرد . اگر 20 گرم از تخم گلرنگ را گرفته كوبيده و شيرهء آن را بگيرند و با شكر سرخ و يا عسل بخورند و يا 40 گرم آن را بكوبند و در 250 گرم آب بجوشانند و بمالند و صاف كرده و 40 گرم شكر سرخ در آن بريزند و بخورند ،
هامش
( 1 ) .Apoplexy