كردهاند كه نامهاى مراحل هفتگانهء ميوه شدن خرما عبارتاند از :
1 . طلع : كه بهار خرما مىباشد . گردهء بهار نر را « گشن » گويند و آن را تارونه نيز مىگويند . در شيراز معمول است عرق تارونه از طلع تهيه و در بازار عرضه مىشود .
2 . بلح : گلهاى مادهء تلقيحشده را گويند .
3 . خلال : غورهء خرما كه هنوز سبز است و شيرين نشده است .
4 . بسر : غورهء خرما كه زرد شده باشد .
5 . قسب : كه به فارسى « خرماى سنگاشكن » و شيرازىها به آن « قسبك » گويند .
6 . رطب : خرماى رسيده تازه است كه رطوبت آن زياد است .
7 . تمر : خرماى رنگگرفته رسيده و آماده براى چيدن است كه كمى خشكتر از رطب مىباشد ، هريك از مراحل فوق خواص درمانى نسبتا متفاوتى دارند كه به علت عدم دسترسى همگان به آنها از نظر احتراز از تطويل كلام فقط به ذكر مرحلهء هفتم يعنى تمر پرداخته مىشود .
ميوهء رسيدهء خرما يا تمر بسته به نوع آن به رنگهاى قهوهاى روشن ، قهوهاى ، قهوهاى تيرهء مايل به سياه مىباشد و گوشتى شيرين داراى يك هستهء دراز به طول 3 - 1 سانتىمتر و قطر 5 - 2 ميلىمتر است كه به صورت خوشههاى بزرگ ظاهر مىشود . در بعضى ارقام ، هسته به قدرى كوچك است كه تقريبا ديده نمىشود . تكثير خرما از طريق كاشت پاجوشهاى آن است كه از پاى درخت گرفته مىشود . اين پاجوشها كه 15 - 10 كيلوگرم وزن دارند در بهار به فاصلهء 8 - 7 متر از هر طرف در محل اصلى كاشته مىشوند و براى هر سه پايهء نر معمولا يك پايهء ماده مىگذارند و مىكارند .
خرما بومى مناطق گرمسير افريقا و عربستان است و در ساير مناطق گرم جهان نيز كاشته مىشود . در ايران در تمام مناطق گرمسير كشور از جمله در قصر شيرين ، مناطق مختلف خوزستان ، كرمان ، فارس ، بلوچستان و نواحى مركزى كاشته مىشود .
تركيبات شيميايى
از نظر تركيبات شيميايى خرماى رسيده يا تمر داراى مقدار قابل ملاحظهاى مواد قندى ( حدود 70 - 65 درصد ) مىباشد كه حدود 25 درصد آن ساكاروز و 45 درصد گلوكوز و ساير هيدراتهاى كربن است . به علاوه داراى مواد لعابى ، انواع ويتامينهاى
D , B , A
و
E
، مقدار قابل ملاحظهاى پتاسيم ( 648 ميلىگرم در هر 100 گرم ) و مقدار كمى نيز از ساير املاح مىباشد .