اينوزيت ، تعداد زيادى اسيد ، چند آنزيم ، چند فسفات « 1 » و چند فيتوسترول وجود دارد [ روا * ] . در مجلهء بيوشيمى [ ورك و برگل - تاد * * * ] آمده است كه در رزين شاهدانه دو مادهء فعال و عاملى به نامهاى كانابينول و كانابيديول پيدا كردهاند كه هر دو سمى هستند .
خواص - كاربرد
در مناطق خاور دور بيشترين كاربرد شاهدانه در چين و هندوچين است .
[ استوارت ] مىنويسد كه در چين تمام قسمتهاى مختلف گياه شاهدانه در طب سنتى چين به عنوان دارو كاربرد دارد . از تخم شاهدانه به عنوان تونيك ، نيروبخش ، قاعدهآور ، مسهل و ملين ، نرمكننده ، مدر ، مسكن و ضد جانور و انگل معده و مخدر استفاده مىشود . مصرف زايد بر حد مجاز آن خطرناك است . يعنى از مسكنهايى است كه طبق معمول اسراف در خوردن آن خطرناك است . تخم شاهدانه در موارد زكام و ناراحتىهاى پس از زايمان و قى و استفراغ شديد مصرف مىشود و در استعمال خارجى روى تاولها و زخمها و بهطور كلى زخم سر و كچلى مىاندازند .
[ ماسون * و تئوبالد * ] مىگويند كه گياه شاهدانه ارزش زيادى براى معالجه كزاز دارد .
گياه شاهدانه مسكن واقعى و موثرى براى درد شكم و معالجه سوءهاضمه با علائم درد و براى سرطانها و زخمها اثر شفابخش دارد به علاوه براى معالجه ميگرن « 2 » و نورالژى و روماتيسم و درد اعصاب مفيد است [ كرست و پتلو * * ] . در شبهجزيره مالايا برگهاى آن را مىكشند و دود مىكنند براى رفع مسموميت مفيد است [ باكر * ] . از تخم آن پس از اينكه به ترتيب خاصى تهيه و به صورت دارو آماده شد براى پايينافتادگى رحم و كمك به وضع حمل و به عنوان تببر استفاده مىشود [ فوكود ] .
شاهدانه طبق نظر حكماى طب سنتى از نظر طبيعت قسمتهاى مختلف آن متفاوت است . برگ آن از نظر طبيعت مركب القوى است ، يعنى درعينحال كه خيلى سرد و خشك است ضمنا با حرارت لطيف و برودت كثيف مىباشد . تخم آن خيلى گرم و خشك است . پوست آن سرد و خشك است و از نظر خواص معتقدند كه به علت مركب القوى بودن برگ آن درعينحال كه فرح ، سرور ، نشاط ، نيكويى رنگ رخسار و سكر مىآورد ، مخدر نيز هست و پس از آن سستى مىآورد ، بعد از آنكه آثار قسمت گرم آنكه نشاط است زايل شد آثار قسمت سرد آنكه تخدير و سستى است
هامش
( 1 ) .Phosphates( 2 ) .migraine