توضيح :
الف - وجود اختلاف در سال فوت اين نويسنده در دو مأخذ فوقالذكر
ب - الگود به همهء آثار او - همچون الذريعه - اشاره نكرده است .
8 - در ذيل رديف 633 : « مجربات اكبرى » ، نام مؤلف آن بهصورت : « شاه ارزانى ، شاه محمد اكبر » آمده ، و در الذريعه اشاره شده است كه نسخهاى از آن در كتابخانه ملك مربوط به قرن يازدهم وجود دارد ، درحالىكه اين مؤلف ظاهرا مربوط به قرن دوازدهم مىباشد ، زيرا : در ذيل رديف 366 : « طب اكبرى » از همين مؤلف ، در الذريعه آمده است كه او آن را جهت عالمگير شاه و در سال 1112 به تحرير درآورده است .
ضمنا طبق نقل الگود : از كتب مهم داروسازى اواخر دورهء صفويه « قربادين قادرى » از محمد اكبر ارزانى است كه در سال 1126 در هند نوشته شده ؛ كتابى است حجيم و در 1286 در دهلى به چاپ رسيده ( طب در دورهء صفويه ، ص 43 ) . و همچنين :
« محمد اكبر ارزانى » ( پسر مير حاجى محمد مقيم از اهالى بنگال ) متولد بنگال - كه ظاهرا هيچگاه به ايران نيامده - در سال 1112 كتاب مهمى به نام « طب اكبر » تأليف كرد و پس از آن « مفرح القلوب » را نوشت كه تفسيرى است بر كتاب قانونچه چغمينى ، و نيز كتاب « ميزان الطب » را به نگارش درآورد . ( طب دورهء صفويه ، ص 102 ) .
بههرحال ، الذريعه نام او را « شاه محمد اكبر بن مير حاج محمد مقيم معروف به شاه ارزانى » معرفى مىكند و علاوه بر دو كتاب فوقالذكر ، آثار ديگر او را نيز در طى رديفهاى 491 : « قرابادين قادرى » ، و 729 : « مفرح القلوب » و 808 : « ميزان الطب » و 368 : « طب الاكبر و حدود الامراض و اغراضه » - كه ظاهرا با رديف 366 : « طب
بررسى متون طب شيعه در تاريخ پزشكى ( فارسى ) — صفحة 271
مساهمون: حسن منتصب مجابى
ص٢٧١