ابن سينا اقتباس كرد ، بعدها براى استفادهء نويسندگان بعدى در زبان علمى فارسى ادغام گرديد . اين كتاب پس از رازى و ابن سينا بيش از هر كتاب طبى ديگرى كه در مكتب اسلام به وجود آمد طرف مشورت و مورد اقتباس قرار گرفت و به همان سرعتى كه كتاب قانون كسب موفقيت كرده بود به شهرت و محبوبيت رسيد » . « 1 » اين كتاب به اردو نيز ترجمه شده و هنوز در ميان حكيمهاى قديمى هند مورد استفاده و معمول است . « 2 » در حقيقت ذخيرهء خوارزمشاهى را بايد از منابع اساسى كتابهاى ديگر پارسى دانست كه پس از آن نوشته شده است و قريب پنج قرن مورد استفادهء پزشكان پارسىزبان ايران و هند و افغانستان و آسياى مركزى بوده است و در چند سال اخير چند كتاب از مجموعهء كتاب مزبور - كه شامل ده كتاب است - بهوسيلهء دانشگاه تهران و انجمن آثار ملى چاپ شده است . « 3 »
بهطور كلى : « آثار جرجانى در كشورهاى اسلامى و مشرق زمين به خوبى شناخته شده و مورد استفاده پزشكان و طلاب علوم پزشكى بوده است . با ترجمه عربى كتاب ذخيره ، كه توسط خود مؤلف انجام پذيرفت ، كشورهاى عربزبان به سرعت با وسعت علمى اين دانشمند بزرگ آشنا شده و از آن بهعنوان يكى از مهمترين منابع مهمّ آموزشى پزشكى استفاده نمودهاند . ترجمه كتاب ذخيره به زبان عبرى يكى ديگر از دلايل بارز اهميت علمى و گسترش آثار جرجانى در اقصى نقاط جهان مىباشد . با اقدام باارزش ابو الفضل محمد بن ادريس الدفترى در ترجمه كتاب اقرابادين ذخيره به تركى ، دانشپژوهان تركزبان نيز به آثار اين محقق بزرگ آشنا گرديدهاند . ترجمه
هامش
( 1 ) - همان ، ص 249 .
( 2 ) - همان ، ص 251 .
( 3 ) - مختصر تاريخ علوم پزشكى ، ص 230 - 231 .