كرد كه به كشف استفاده از عينك نزديك شد » . « 1 » « جراحى چشم بهطور قطع نسبت به ساير رشتههاى جراحى پيشرفتهتر بود . . . تعداد ادوات و ابزارهاى تخصصى كه آنان در جراحى خود به كار مىبردهاند به بيست بالغ مىشده و اين وسايل توسط هيرش برگ
( Hirschberg )
در « كتاب منتخب » همراه با تصوير ، به خوبى تشريح شده است . . . يكى از اين ادوات كه در حقيقت مقدمهء سرنگ تزريقى بهشمار مىرود ، سوزن توخالى بوده كه به وسيلهء عمار بن على موصلى براى خارج كردن آب مرواريدهاى نرم از راه مكيدن اختراع شده است » . « 2 » « ورم گوشهء داخلى چشم با برشى كه تا استخوان انجام مىگرفت و سپس با داغ كردن آن درمان مىشد . افتخار ابداع درمان فيستول ( ناسور ) اشكى با روش ميل زدن را بايد به ابن سينا داد زيرا او بود كه استعمال ميل جراحى را در مجراى اشكى پيشنهاد كرد » . « 3 » براى درمان بيمارىهاى چشمى ، تجويز مرهم و قطره تنها راه معالجه نبود ، براى مثال از عينك نيز استفاده مىشد . عادى بودن استفاده از عينك را مىتوان از نوشتههاى بهاء الدوله استنباط كرد . او مىگويد كه آنها مىتوانند با كمك عينك حتى حروف كتاب را هم ببينند . « 4 » بههرحال ، مسلمانان در زمينهء چشمپزشكى آنقدر پيشرفت كرده بودند كه به قول دكتر الگود حتى « رسالات چشمپزشكى مسلمانان در قرن چهارم به مراتب صحيحتر و جامعتر از كتبى هستند كه در حدود قرن دوازدهم هجرى قمرى در اروپا نوشته شدهاند » . « 5 »
هامش
( 1 ) - همان ، ص 161 - 163 .
( 2 ) - همان ، ص 324 .
( 3 ) - همان ، ص 325 .
( 4 ) - طب در دورهء صفويه ، ص 81 .
( 5 ) - همان ، ص 69 .