[ سوره انفطار ]
آيات : 7 و 8 الَّذِي خَلَقَكَ فَسَوَّاكَ فَعَدَلَكَ * فِي أَيِّ صُورَةٍ ما شاءَ رَكَّبَكَ
موضوعات : خلقت انسان - مراحل خلقت - جنين منبع : آياتى كه از علوم مىگويند صفحات : 50 و 51 « كسى كه تو را آفريد و منظم ساخت و در هر صورتى مىخواست تو را تركيب نمود . »
مراحل چهارگانهى خلقت را يعنى اصل آفرينش و سپس تنظيم و بعد از آن تعديل و سرانجام تركيب بندى را در عبارتى كوتاه و پرمعنى بيان مىكند . در مرحلهى اول اصل آفرينش انسان قرار دارد كه او را از نطفهاى ناچيز در ظلمتكدهى رحم آفريد . و در مرحلهى بعد كه مرحلهى تسويه و تنظيم است هر عضوى از اعضاى پيكر او را با نظمبندى عجيبى موزون ساخت . چشم و گوش و قلب و عروق و ساير اعضا را كه اگر انسان در ساختمان و نظام هريك به تنهايى بيانديشد و الطاف و مواهب خدا را در هريك از آنها بنگرد دنيايى از علم و قدرت را در برابر چشمان خود مجسم مىبيند . سپس نوبت به موهبت ديگرى مىرسد كه تعديل ميان قوا و اعضاى پيكر و هماهنگى و رابطهى آنها با يكديگر است . بدن انسان عمدتا از دو بخش تشكيل شده كه قرينه يكديگرند .
دستها و پاها و چشمها و گوشها و استخوانبندىها و عروق و اعصاب در دو بخش بدن هماهنگ و مكمل همند اعضاى مختلف نيز كار يكديگر را تكميل مىكنند . فى المثل دستگاه تنفس در گردش خون كمك مىكند و دستگاه گردش خون به تنفس . سرانجام مرحلهى تركيب و صورتبندى او در مقايسه با موجودات ديگر فرامىرسد . آرى خداوند نوع انسان را در مقايسه با انواع حيوانات و جانداران صورتى موزون و زيبا و بديع داده است و تركيبى كه آماده پذيرش هر گونه علم و آگاهى است از اين گذشته صورتهاى افراد با هم متفاوت است . اختلاف رنگها و زبانهاى شما از آيات خداست علاوه بر اختلاف ظاهرى اختلافى در استعدادها و سليقهها قرار داده و آنها را به صورتهايى كه حكمتش اقتضا كرده تركيب نموده تا از مجموع آنها جامعهاى سالم به وجود آيد . « 1 »
آيات : 7 و 8
موضوعات : خلقت انسان - مراحل خلقت - تصوير و تسويه انسان منبع : مقدمهاى بر جنينشناسى در قرآن صفحه : 170
الَّذِي خَلَقَكَ فَسَوَّاكَ فَعَدَلَكَ * فِي أَيِّ صُورَةٍ ما شاءَ رَكَّبَكَ
« 2 »
« كسى كه تو را آفريد به تو كمال بخشيد [ تو را صاف و متناسب ( سويك ) كرد ] و به اعتدال برگزيد [ تو را تعديل و اصلاح كرد ( عدلك ) ] و به صورتى كه مىخواست گرد هم آورد » .
واژهى « سوّيك » به معناى متناسب كردن و كمال بخشيدن است . سلولهاى تمايز نيافتهى جنينى وقتى آغاز به تمايز مىكنند ، دستگاه و اندامهايى با عملكردهاى مختلف به وجود مىآورند كه اين عملكرد براى ادامه حيات ضرورى مىباشد و به همراه اين پيكربندى بدن متناسبتر مىشود « عدلك » در عربى معناى متعددى دارد ، ولى در اين آيه ، معناى « تغيير شكل دادن و تعديل كردن » بيشتر براى آن متناسب است . همان گونه كه قبلا ذكر شد ، اضافه شدن « ف »
هامش
( 1 ) . تفسير نمونه ، ج 26 ، ص 221 .
( 2 ) . انفطار / 7 و 8 .