چه اينكه آدمى از آغاز خلقت ضعيف است و تدريجا رو به رشد و تكامل مىرود . در دوران جنينى هر روز شاهد خلقت تازه و رشد جديدى است . بعد از تولد نيز مسير تكاملى خود را در جسم و روح به سرعت ادامه مىدهد و قوا و استعدادهاى خدادادى كه در درون وجودش نهفته شده يكى بعد از ديگرى شكوفا مىشود . دوران جوانى و بعد از آن پختگى فرامىرسد و انسان در اوج قلهى تكامل جسمى و روحى قرار مىگيرد .
در اينجا گاه روح و جسم مسير خود را از هم جدا مىكنند . روح همچنان به تكامل خويش ادامه مىدهد . در حالى كه عقبگرد جسم شروع مىشود . ولى سرانجام عقل نيز سير نزولى خود را شروع مىكند و تدريجا و گاه به سرعت به مراحل كودكى بازمىگردد . حركات كودكانه و بهانهجويىها مثل كودكان مىشود و ضعف جسمانى با آن هماهنگ مىشود با اين تفاوت كه حركت كودكان شيرين است و قابل تحمل ولى از پيران زننده است و ترحمانگيز .
قرآن در سورهى حج آيهى 5 نيز اشاره كرده كه بعضى از شما آنقدر عمر مىكنند كه به بدترين مرحلهى زندگى و پيرى مىرسند . « 1 »
هامش
( 1 ) . تفسير نمونه ، ج 18 ، ص 429 .