[ سوره فرقان ]
آيه : 54 وَ هُوَ الَّذِي خَلَقَ مِنَ الْماءِ بَشَراً فَجَعَلَهُ نَسَباً وَ صِهْراً وَ كانَ رَبُّكَ قَدِيراً
آيات مرتبط : 30 انبياء - 45 نور - 8 سجده - 20 مرسلات - 37 قيامت - 172 اعراف موضوعات : خلقت انسان - مراحل خلقت - آفرينش انسان از آب منبع : پژوهشى در اعجاز علمى قرآن جلد 2 صفحات : 437 تا 443
آفرينش انسان از آب :
قرآن كريم در آيات متعددى به خلقت همهى موجودات زنده از « آب » و يا خلقت انسان از « آب » اشاره مىكند . كه گاهى به مطلق آب اشاره دارد و گاهى به آب با صفتى خاص اشاره مىكند .
براى مثال در اين آيات به خلقت موجودات زنده از آب به صورت مطلق اشاره مىكند :
وَ جَعَلْنا مِنَ الْماءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ
« 1 »
« و هر چيز زندهاى را از آب پديد آورديم . »
وَ اللَّهُ خَلَقَ كُلَّ دَابَّةٍ مِنْ ماءٍ
« 2 »
« و خداست كه هر جنبدهاى را از آبى آفريد . »
و در اين آيه به خلقت انسان از مطلق آب اشاره مىكند :
وَ هُوَ الَّذِي خَلَقَ مِنَ الْماءِ بَشَراً فَجَعَلَهُ نَسَباً وَ صِهْراً
« 3 »
« و اوست كسى كه از آب ، بشرى آفريد و او را [ داراى خويشاوندى ] نسبى و دامادى قرار داد . »
و در اين آيات به خلقت انسان از آب با صفتى خاص اشاره مىكند :
مِنْ سُلالَةٍ مِنْ ماءٍ مَهِينٍ
« 4 » « از چكيدهى آبى پست » « 5 »
مِنْ ماءٍ مَهِينٍ *
« 6 » « از آب پست »
مِنْ ماءٍ دافِقٍ
« 7 » « از آب جهنده »
واژهى « آب » در لغت :
اصل عبرى آن ( مى ، ميم ) و سريانى ( ميا ) است و در عربى تغيير شكل داد و « ماء » شد .
اين لغت در اصل به معنى « هر مايع غير جامدى » است چه آب مطلق باشد يا آبهاى مضاف ( مثل آبميوه ) ولى وقتى به صورت مطلق ( ماء ) استعمال شود منصرف به آب خالص است . « 8 » پس مقصود آب خالص است .
اسرار علمى :
بررسى خلقت موجودات زنده غير انسان از آب يك بحث مستقل لازم دارد امّا در مورد خلقت انسان از آب چند بحث علمى وجود دارد كه صاحبنظران علوم تجربى و مفسران قرآن بدان پرداختهاند و ما در اينجا آن چند بحث را دنبال مىكنيم :
اوّل : مقصود از خلقت انسان از آب چيست ؟
در اين مورد دو ديدگاه در بين دانشمندان وجود دارد :
الف : مقصود از خلقت انسان از آب اين است كه مقدار زيادى آب در بدن انسان وجود دارد . يعنى آب بيشترين مادهى تشكيلدهنده بدن انسان است .
برخى از صاحبنظران نيز به اين ديدگاه تصريح
هامش
( 1 ) . انبياء / 30 .
( 2 ) . نور / 45 .
( 3 ) . فرقان / 54 .
( 4 ) . سجده / 8 .
( 5 ) . اين آب ( منى ) ظاهرا آبى بىارزش و بىمقدار است . اما از نظر ساختمان و سلولهاى حياتى شناور در آن و همچنين عظمت پروردگار و علم و قدرت او محسوب مىشود . پس كلمهى « مهين » در آيه كه به معنى ضعيف و حقير و ناچيز است اشاره به وضع ظاهرى آن مىباشد . ( تفسير نمونه ، ج 17 ، ص 126 ) .
( 6 ) . مرسلات / 20 .
( 7 ) . طارق / 6 .
( 8 ) . ر . ك : مصطفوى ، التحقيق فى كلمات القرآن الكريم ، ج 11 ، ص 220 ( مادهى ماء ) .